Enimerotiko.gr
Ελλάδα

«Ήμουν αναλφάβητος, σώθηκα επειδή διάβαζα τα βιβλία που έβρισκα στα σκουπίδια»

Ο ρακοσυλλέκτης που βρίσκει θησαυρούς στα σκουπίδια

Ο ρακοσυλλέκτης, Σπύρος Μαγαλιός, ήταν αναλφάβητος και σώθηκε χάρη στα βιβλία που έβρισκε στα σκουπίδια, ψάχνοντας σε κάθε γωνιά της Αθήνας.

Με καταγωγή από το Πήλιο και μεγαλωμένος στα Καμίνια και στα Εξάρχεια, εδώ και έξι δεκαετίες, βρίσκει θησαυρούς μέσα στα σκουπίδια και δεν υπάρχει άνθρωπος στα παζάρια της Αθήνας που να μην τον γνωρίζει.

Οι νεότεροι τον αποκαλούν «φιλόσοφο», ωστόσο, παρότι ο ίδιος δεν αποδέχεται αυτόν τον χαρακτηρισμό.

«Ήμουν αναλφάβητος. Στο πεζοδρόμιο και μέσα στα παζάρια έμαθα τα βασικά σε δεκαπέντε γλώσσες για να συνεννοούμαι. Σε αυτούς που δεν ξέρουν πολλά φαίνεται πως κάτι ξέρω. Αυτό είναι όλο», υπογραμμίζει στο ethnos,gr ο 74χρονος ρακοσυλλέκτης, που έδωσε νόημα στα σκουπίδια των αστών.

Στην οδό Αγησιλάου στον Κεραμεικό έμεινε για 18 χρόνια, ενώ στην Ακαδημία Πλάτωνος έχει την επαγγελματική του έδρα, ένα παλιό σπίτι του 1916 που έχει μέσα θησαυρούς που βρήκε στα σκουπίδια.

Ο ρακοσυλλέκτης που βρίσκει θησαυρούς στα σκουπίδια

Ο ρακοσυλλέκτης που ήθελε να μοιάσει στον Ρήγα Βελεστινλή

Όπως περιγράφει ο ρακοσυλλέκτης «ήρθαμε στην Αθήνα το 1964 από τον Αλμυρό Βόλου. Τότε ήμουν 17 ετών. Μείναμε αρχικά στα Καμίνια στον Πειραιά και μετά στα Εξάρχεια. Δεν αποδέχομαι τον χαρακτηρισμό φιλόσοφος. Δεν έχω τίτλο σπουδών. Ήμουν πέρα για πέρα αναλφάβητος. Την όποια γνώση την απέκτησα στο παζάρι και μέσα από τα βιβλία που μάζευα και άρχισα να τα διαβάζω. Απλά τα όσα ξέρω εντυπωσιάζουν αυτούς που δεν γνωρίζουν πολλά. Στο παζάρι υπάρχουν πολλοί αλλοδαποί, τουρίστες, επισκέπτες, ξένοι και η ανάγκη να διαπραγματευτώ μαζί τους με έκανε να μάθω τα βασικά σε δεκαπέντε γλώσσες. Η μεγάλη επιρροή ήταν η μελέτη αποσπασματικά βιογραφικά σημειώματα του Ρήγα Βελεστινλή. Ο Ρήγας ήξερε τούρκικα, ρουμάνικα, γαλλικά, γερμανικά, αραβικά. Είχα έπαρση και ήθελα να μοιάσω του Ρήγα… Η πρώτη γλώσσα που ήθελα να μάθω ήταν αραβικά. Που να μάθεις αραβικά εδώ; Στα Καμίνια είχε ναυτικούς που ήξεραν αραβικά. Αρχικά έμαθα να μετράω στα αραβικά και μετά έμαθα και τα βασικά. Μιλάω τα βασικά σε 15 γλώσσες».

Και συμπληρώνει ο Σπύρος Μαγαλιός «παρότι ήμουν μέσα στο πεζοδρόμιο δεν παρασύρθηκα ποτέ. Κοιτούσα μόνο αυτό που μου άρεσε να κάνω. Ποτέ δεν έμπλεξα. Πλέον έχω πάρει σύνταξη. Έχω το χώρο μου που έχω συσσωρεύσει διάφορα υλικά. Αρρώστησα τελευταία και τα παράτησα. Έχω βάλει πλάνο να τα καθαρίσω, αλλά να σου πω την αλήθεια δεν ξέρω τι θέλω… Δένομαι με τα πράγματα. Έκανα οικογένεια, απέκτησα μία κόρη που με προσέχει και είναι ζωγράφος».

Όπως υπογραμμίζει ο ρακοσυλλέκτης «εξαναγκάστηκα να αγοράσω χώρο, γιατί όπου πήγαινα να νοικιάσω με έδιωχναν. Από σύμπτωση βρήκα σπίτι στην οδό Προνοίας. Τα πράγματα που έχω εδώ δεν είναι κλεμμένα. Είναι ότι αφήνει ο κόσμος στα σκουπίδια. Πλέον υπάρχει δυσπραγία. Οι άνθρωποι δεν έχουν πλέον χρήματα να ξοδέψουν και το παζάρι είναι ευκαιριακό σαν αγορά. Μπορεί να βρεις ένα αντικείμενο χρηστικό που δεν θέλεις να ξοδέψεις πολλά χρήματα ή, παλιά αντικείμενα, βιβλία, αντικείμενα λατρείας και ότι άλλο δε μπορείς να αγοράσεις από πρώτο χέρι».

Όσον αφορά το παζάρι, επισημαίνει ότι «έρχεται το πρεζόνι, ο πρέσβης, ο φτωχός, ο στρατηγός, ο νεόπλουτος. Έρχονται και οι συλλέκτες, αλλά όχι οι “ταληράδες”. Αυτοί που έχουν πολλά λεφτά στέλνουν τα τσιράκια τους. Ο κάθε παλιατζής είναι αδαής. Δεν το ξέρει το αντικείμενο και πολλές φορές χλευάζει. Μία φορά πούλησα ένα κεφάλι του Χαλεπά. Ήρθε ένας αντικέρ και άρχισε να χλευάζει το αντικείμενο μου. Αυτό που έκανε ήταν με δόλο. Είναι εθιμικό λειτούργημα του παζαριού για να απαξιώσει την τιμή και να το πάρει φθηνότερα».

Και προσθέτει, «ο κάθε παλιατζής ανάλογα με τη γνώση του λειτουργεί. Θυμάμαι πόσα βιβλία καταστράφηκαν του Φρανσουά Πουκεβίλ (σ.σ.Γάλλος ιατρός, περιηγητής, διπλωμάτης, ιστορικός συγγραφέας, ακαδημαϊκός καθώς και σημαντικός φιλέλληνας). Έγιναν κομμάτια και πουλήθηκαν οι γκραβούρες ξεχωριστά γιατί δεν ήξεραν την αξία όλου του βιβλίου».

Αναφερόμενος σε μία από τις μεγάλες του ανακαλύψεις, ο ρακοσυλλέκτης σημειώνει «Αθηνάς και Ευριπίδου υπάρχει ένα ξενοδοχείο που κάποτε του έκαναν ανακαίνιση. Είχαν πετάξει χαρτικά, παλιές εφημερίδες και άλλα διάφορα. Εκεί μέσα βρήκα ένα γράμμα. Το είχε γράψει ένας δάσκαλος στη γιαγιά του στα Γιάννενα. Ήταν ένα καταπληκτικό γράμμα, διανθισμένο με ωραία ελληνικά και γαλλικά και με πολλές πληροφορίες. Ήταν η περίοδος των Δεκεμβριανών το 1944 στη μεταπολεμική Αθήνα και ο δάσκαλος είχε αποκλειστεί στο ξενοδοχείο. Πήρα το γράμμα και το πήγα στον ιστοριοδίφη Φίλιππο Ηλιού και μου είπε πως έχει μεγάλη αξία και αυτό είναι ένα ντοκουμέντο που πρέπει να πάει προς αξιοποίηση στα αρχεία του κράτους».

Συνεχίζει «μετά βρήκα ένα βιβλίο του Καβάφη σε μάντρα ανακύκλωσης χαρτιών. Ο Καβάφης όταν ήταν στη ζωή δεν τύπωνε σε σώμα τα βιβλία του, αλλά σε δισέλιδες φυλλάδες και στο τέλος τα ένωνε. Βρήκα ένα τέτοιο βιβλίο του Καβάφη μέσα σε χιλιάδες βιβλία. Είδα την υπογραφή του Καβάφη και το πήρα το βιβλίο, αλλά δεν ήμουν σίγουρος. Πήγα το βιβλίο στον ιστορικό Γιώργο Σαββίδη, ο οποίος συγχωρέθηκε πια και μου επιβεβαίωσε τη γνησιότητα των χειρογράφων και την ιδιόχειρη υπογραφή του Καβάφη».

Για την πιστή του φίλη, τη σκυλίτσα του, ο ρακοσυλλέκτης τόνισε «η Kαντέλα στα Ισπανικά σημαίνει το άνθος της καστανιάς και στα Ρομά σημαίνει βρώμα. Εμένα όμως μου άρεσε η Ισπανίδα ηθοποιός Καντέλα. Πήγε κάποτε να την βραβεύσει η βασίλισσα Σοφία και η Καντέλα της πέταξε το βραβείο λέγοντας της στη βασίλισσα Σοφία “αφήσατε τον πατέρα μου στο ράντζο του νοσοκομείου και ήρθατε να με βραβεύσετε εμένα που στο κάτω κάτω δεν έχω κάνει και κάτι σπουδαίο;”. Θαύμασα την στάση της και έτσι έδωσα το όνομα της στη σκύλα μου».

Μετανιώνει γιατί δεν κατέγραψε τα βιώματα των γονιών του, αποκαλύπτοντας «οι γιορτινές ημέρες, είναι ημέρες περισυλλογής. Χριστούγεννα πέρασα με την κόρη μου… Σκέφτομαι τους δικούς μου που έχω χάσει, τους γονείς μου και τους φίλους μου. Μετάνιωσα που δε ρώτησα τους γονείς μου κάποια πράγματα για την οικογένεια. Αφού τους έχασα μπήκα στο λούκι να μάθω λεπτομέρειες για την οικογένεια. Ήταν αργά… Η καταγωγή μου είναι από τον Αλμυρό Βόλου και από το Πήλιο. Είμαστε εννιά αδέλφια, αλλά εδώ στη δουλειά μου δεν έχουν έρθει τα αδέλφια μου».

Ο ρακοσυλλέκτης εξομολογείται πως «ένα παράπονο έχω. Έχω συσσωρεύσει πολλά βιβλία που δεν θα μπορέσω να διαβάσω όλα. Το παλιατζιλίκι μου έδωσε την ευκαιρία να μαζέψω πολλά βιβλία. Έμπαινα σε σπίτια που είχαν πεθάνει οι ιδιοκτήτες και έβλεπα βιβλία καινούργια που τα είχαν για μόστρα. Ηλικιακά δεν προλαβαίνω και άλλωστε μετά από δέκα χρόνια ακόμα και να ζω δεν θα μπορώ να διαβάσω και να αφομιώνω».

Αναφερόμενος στους παλιατζήδες και τα παζάρια, υπογραμμίζει «ο άνθρωπος πρέπει να έχει μία παιδεία, να είναι συγκεντρωμένος. Οι περισσότεροι από μας είμαστε τυχάρπαστοι. Μπήκαμε στο παζάρι να γίνουμε πλούσιοι. Δε μπορείς να γίνεις πλούσιος στο παζάρι. Απλώς μπορείς να τη βγάλεις. Κι αν έχεις μυαλό που “πελεκάει” τα πράγματα μπορεί να βγάλει ένα καλό μεροκάματο, αλλιώς σε έφαγε η διάρκεια… Πολλοί παλιοί παλιατζήδες που καταξιώθηκαν αγοράζουν για λογαριασμό άλλων. Ψάχνουν πράγματα για να τα αγοράσουν και να τα μεταπωλήσουν».

Ο ρακοσυλλέκτης ήταν από τα ιδρυτικά μέλη του σωματείου ρακοσυλλεκτών. «Πριν από πολλά χρόνια ξεκινήσαμε να κάνουμε ένα συνδικαλιστικό σωματείο. Τα αιτήματα μας είναι να έχουμε έναν χώρο για το παζάρι, να υπάρχει εποπτεία του χώρου, να μπουν κανόνες. Τώρα ξεπλένονται στα παζάρια πολλά πράγματα, κλεμμένα, ναρκωτικά, πυρομαχικά που δε μπορείς να τα δεις και δε μπορείς να το καταλάβεις πως κυκλοφορούν τέτοια πράγματα. Όλα αυτά είναι παράγωγα της οικονομικής δυσπραγίας. Πολλοί νομίζουν πως θα βγάλουν μεροκάματο στο παζάρι και έρχονται και γίνεται αλαλούμ».

Για τον ορισμό του ρακοσυλλέκτη, ο Σπύρος Μαγαλιός χρειάστηκε να γράψει γράμμα στον λεξικογράφο της Ακαδημίας Αθηνών: «Ρακοσυλλέκτης σημαίνει πολλά. Είναι το ράκος που στα λατινικά σημαίνει μαύρο μάλινο που φορούσαν οι καλόγεροι και το συλλέκτης. Πρόσφατα διάβασα το χρηστικό λεξικό της Ακαδημίας Αθηνών και βρήκα το λήμμα ρακοσυλλέκτης. Αναφέρει πως ο ρακοσυλλέκτης είναι άστεγος, είναι κλοσάρ από τη γαλλική λέξη και βιοπορεί από τα σκουπίδια. Θίχτηκα. Ούτε είμαι επαίτης, ούτε εκλιπαρώ να μου δώσει κάποιος κάτι. Τιμίως αγωνιζόμενος βρίσκω το μεροκάματο μου από τα σκουπίδια. Του έγραψα του λεξικογράφου του κώλου για αυτά που μας προσάπτουν σε μας που είμαστε η μαγιά της περισυλλογής».

Στο μήνυμά του στον Δήμαρχο Αθηναίων, σημειώνει «το 2022 εύχομαι να φέρει δουλειά. Θέλουμε δουλειά. Με την πανδημία ο κόσμος φέρεται φοβισμένα. Δεν έχουμε την ευχέρεια που είχαμε άλλα χρόνια. Κάτι πρέπει να γίνει και για μας. Προεκλογικά πήραμε πολλές υποσχέσεις και διαβεβαιώσεις αλλά τελικά άλλα ο… θεός κελεύει. Αν είχα μπροστά μου το δήμαρχο της Αθήνας θα του έλεγα να μην σπαταλάει χρήματα τόσο ασύδοτα αλλά να μας σκεφτεί και μας. Θα μπορούσε κάτι να κάνει και για μας. Προτάσεις έχουμε κάνει για τις συνθήκες στο παζάρι αλλά δεν έχουν κάνει τίποτα».

Ο ρακοσυλλέκτης που βρίσκει θησαυρούς στα σκουπίδια

Πηγή φωτογραφιών από diaforetiko

Ακολουθήστε τις ειδήσεις του Enimerotiko.gr στο Google News