Enimerotiko.gr
Ελλάδα

Βάπτιση : Επιτρέπεται να τελεστεί στη θάλασσα;

Βάπτιση : Επιτρέπεται να τελεστεί στη θάλασσα; Δεν είναι λίγα τα ζευγάρια που επιθυμούν την τέλεση της βάπτισης του νέου μέλους της οικογένειάς τους, όχι σε κολυμβήθρα, αλλά στη θάλασσα.

Σε ποιες θεολογικές πηγές, σε ποια δεδομένα της Εκκλησιαστικής Παραδόσεως μπορούμε να στηρίξουμε το γεγονός; Μπορεί να τελεσθεί το μυστήριο του Βαπτίσματος χωρίς Κολυμβήθρα; Μπορεί να τελεσθεί το Βάπτισμα εκτός Ιερού Ναού; Υπάρχει δυνατότητα και τρόπος να τελεσθεί η Βάπτιση σε παράλια θαλασσών, ή σε όχθες λιμνών και ποταμών. Τι διασώζει η Παράδοση της Εκκλησίας;

Στις Πράξεις των Αποστόλων αναφέρονται αρκετά Βαπτίσματα (1), για τα οποία όμως, δεν υπάρχει σαφής τελετουργική περιγραφή, αφού την εποχή συγγραφής της Καινής Διαθήκης, ενυπάρχει στη συνείδηση της Εκκλησίας η τακτική απόκρυψης των μυστηρίων, επειδή δεν επιτρεπόταν να γνωρίζουν τα μυστήρια άνθρωποι μη μυημένοι και για να μην γίνουν αντικείμενο λοιδορίας από μη χριστιανούς. Συναντάμε έτσι μια πρώιμη μορφή απόκρυψης τελέσεως των μυστηρίων, της πειθαρχίας του απορρήτου, της Disciplina Arkana (2).

Βάπτιση και τρόπος τέλεσης

Διαπιστώνουμε, όμως, στη βαπτισματική πρακτική της Καινής Διαθήκης, ότι απαραίτητη προϋπόθεση είναι η ύπαρξη του στοιχείου του ύδατος (3). Το Βάπτισμα γινόταν όπου υπήρχε νερό, «ένθα ύδωρ εστί» (4). Από τις οκτώ βαπτισματικές αναφορές στις Πράξεις των Αποστόλων, μόνον σε μία μπορούμε να υποθέσουμε ότι ενδεχομένως το Βάπτισμα να τελέσθηκε σε ποταμό (5).

Συνεπώς, στις Πράξεις των Αποστόλων δεν υπάρχει σαφής περιγραφή περί του τελετουργικού και του τόπου των Βαπτίσεων. Μπορεί να υπονοηθεί το θαλάσσιο ύδωρ, ή των ποταμών και των λιμνών, αλλά αυτό δεν αποκλείει τη χρήση ύδατος σε δεξαμενή, πηγή ή κολυμβήθρα.

Είναι σαφές ότι ο Χριστός βαπτίσθηκε σε ποταμό, στον Ιορδάνη (6). Ο Χριστός όμως δεν προτρέπει στο βάπτισμα του Ιωάννου, αλλά στο Βάπτισμα στο όνομα της Αγίας Τριάδος (7). Στο Βάπτισμα της Εκκλησίας, το οποίο είναι ανώτερο τόσο από το ιουδαϊκό βάπτισμα, όσο και από εκείνο του Ιωάννου (8).

Αυτό δηλώνεται από τον ίδιο τον Ιωάννη τον Πρόδρομο στο κήρυγμά του: «εγώ μεν ύδατι βαπτίζω υμάς… αυτός υμάς βαπτίσει εν Πνεύματι A γίῳ καί πυρί» (9). Γι αυτό, όταν μαθητές του Ιωάννου του Προδρόμου ανέφεραν στον Απόστολο Παύλο ότι είχαν βαπτισθεί στο βάπτισμα του Ιωάννου, εκείνος τους βάπτισε ξανά. Αυτή τη φορά με το Βάπτισμα στο όνομα του Χριστού (10).

Το βάπτισμα του Ιωάννου είναι τύπος και προοίμιο του Βαπτίσματος της Εκκλησίας. Οι πιστοί δεν βαπτιζόμαστε πλέον στο βάπτισμα του Ιωάννου, αλλά στο Βάπτισμα της Εκκλησίας. Η Καινή Διαθήκη δεν αναφέρει είδη βαπτισμάτων, αλλά ένα Βάπτισμα: «Εις Κύριος, μία πίστις, εν Βάπτισμα » (11).

Βάπτιση και συμπεράσματα

Μετά από όσα εκθέσαμε, θα μπορούσαμε να συνοψίσουμε τις σκέψεις μας στα ακόλουθα:

α. Στην Καινή Διαθήκη δεν αναφέρεται σαφώς η τέλεση Βαπτίσεως σε ποτάμια ή θάλασσες. Δεν αποκλείεται αυτή η πρακτική, αλλά αυτό δεν αναιρεί την τέλεση σε οποιοδήποτε σημείο συλλογής ύδατος, δεξαμενή, κολυμβήθρα, βρύση. Οι διηγήσεις υπονοούν και την χρήση Κολυμβήθρας.

β. Το Βάπτισμα της Εκκλησίας είναι ανώτερο από αυτό του Προδρόμου, πολύ περισσότερο από τα ιουδαϊκά και από τους υπόλοιπους θρησκευτικούς καθαρμούς. Γι αυτό, το χριστιανικό Βάπτισμα αποσυνδέεται πολύ νωρίς από τα υπόλοιπα βαπτίσματα και περιορίζεται σε χριστιανικούς χώρους, τα Βαπτιστήρια.

γ. Η σαφής αντίθεση του Χριστιανισμού με τον ειδωλολατρικό κόσμο, οδηγεί στην πρακτική καθαγιασμού συγκεκριμένου ύδατος, περιορισμένου σε συγκεκριμένο σκεύος ή χώρο για την Βάπτιση.

δ. Ο σαφής διαχωρισμός του Βαπτίσματος της Εκκλησίας από αυτά των αιρετικών, οδηγεί την Εκκλησία στην τακτική περιφρούρησης του Βαπτίσματος.

ε. Το Βάπτισμα συνδεόταν με τη Θεία Ευχαριστία, μια πρακτική η οποία διήρκησε για πολλούς αιώνες και συνέπεια αυτής ήταν η τέλεση στο Βαπτιστήριο του Ιερού Ναού απαραιτήτως.

Βάπτιση σε κολυμβήθρα

στ. Η Διδαχή των Δώδεκα Αποστόλων ορίζει το είδος του ύδατος στο οποίο τελείται η βάπτιση. Ερμηνεύοντας τη φράση της Διδαχής: «ύδωρ ζων», παραθέσαμε την υπόθεση ότι ενδεχομένως να υπονοεί το καθαγιασμένο ύδωρ της Κολυμβήθρας.

ζ. Η ύπαρξη Βαπτιστηρίου στους Ιερούς Ναούς και η Κολυμβήθρα, μαρτυρείται από πολύ νωρίς, ήδη από τον 3ο αιώνα.

η. Οι Ιεροί Κανόνες ορίζουν ότι το Βάπτισμα τελείται εντός του Ιερού Ναού και όχι σε άλλους χώρους.

θ. Εικονογραφικές παραστάσεις της γεννήσεως του Χριστού των πρώτων αιώνων υπαινίσσονται τη βαπτισματική πρακτική σε Κολυμβήθρα.

ι. Η χρήση της θάλασσας για Βάπτιση επιλέγεται μόνο σε περίπτωση ανάγκης.

ια. Η σημερινή τυπική διάταξη και οι ευχές της Βαπτίσεως δεν αφήνουν περιθώρια για τέλεση σε χώρο εκτός κολυμβήθρας.

ιβ. Αφού είναι επιβεβλημένη η χρήση Κολυμβήθρας από την Εκκλησιαστική Παράδοση, επιβάλλεται η ύπαρξη βαπτιστηρίων χώρων στους ιερούς Ναούς για την τέλεση των Βαπτίσεων, ιδιαιτέρως των ενηλίκων.

Βάπτιση και εκκλησιαστική παράδοση

Όπως διαπιστώθηκε η τέλεση της Βαπτίσεως σε θάλασσα δεν έχει ερείσματα στην Εκκλησιαστική Παράδοση. Προϋπόθεση για το ορθόδοξο χριστιανικό Βάπτισμα είναι η χρήση Κολυμβήθρας και τέλεση εντός του ιερού Ναού.

Διαφοροποίηση αυτής της πρακτικής παρατηρείται σε χρόνους σκλαβιάς, σε τόπους ξενιτείας, όπου η βάπτιση γινόταν σε οικίες (114). Αλλά αυτή ήταν αναγκαία πρακτική κάτω από συγκεκριμένες εμπερίστατες καταστάσεις.

Σήμερα είναι διαφορετικά τα κίνητρα επιλογής της θαλάσσης, αλλά σίγουρα δεν έχουμε ενδείξεις ότι είναι πνευματικά. Αντιθέτως, η Βάπτιση σε ποταμούς και θάλασσες υποστηρίζεται και προωθείται από κάποιες αιρετικές ομάδες. Γιατί να μιμηθούμε την αιρετική πρακτική ως κανονική πράξη αφού η Εκκλησία αιώνες τώρα έχει αποστασιοποιηθεί από αυτή;

Η Εκκλησία στη Λατρευτική της Παράδοση χρησιμοποιεί το Βαπτιστήριο και την Κολυμβήθρα. ‘Αλλωστε, η τυπική διάταξη της Βαπτίσεως αναφέρει ύπαρξη Κολυμβήθρας και τέλεση εντός του ιερού Ναού. Υπάρχει στα ευχολόγια τυπική διάταξη τελέσεως της Βαπτίσεως σε θάλασσα;

Γιατί λοιπόν, το τελετουργικό της Βαπτίσεως, το οποίο προϋποθέτει Κολυμβήθρα να μετατοπίζεται στη θάλασσα; Οποιαδήποτε διαφοροποίηση από τα παραδεδομένα στα ευχολόγια, δεν ενδείκνυται.

Ίσως κάποιοι προτρέξουν να παραπέμψουν σε τρόπους Βαπτίσεων της ιεραποστολής. Η Εκκλησία έχει θεσπίσει Βαπτίσματα ανάγκης (115), όπως το δια ραντισμού, το αεροβάπτισμα (αν και αμφισβητείται αυτό ως βάπτισμα ανάγκης (116), έτσι και Βάπτισμα σε ποταμούς και θάλασσες, αλλά μόνο για λόγους ανάγκης και Εκκλησιαστικής Οικονομίας.

Ίσως εγερθεί η ένσταση: Θα σταθούμε στον τύπο και στην τυπικότητα; Θα εμποδιστούμε από το φαίνεσθαι και τη μορφή; Έχει υποστηριχθεί ότι η «διχοτόμηση μεταξύ “μορφής” καί “ουσίας” στά μυστήρια… άλλαξε καί φτώχυνε βαθιά τήν ιδέα τής ιδιας τής “ούσίας”» (117).

Περιφρόνηση του ιερού ναού

Το γεγονός, να υπάρχει ιερός Ναός και Κολυμβήθρα, και αντί αυτού να επιλέγεται η τέλεση σε όχθες, παραλίες και πισίνες, αυτό είναι περιφρόνηση του ιερού Ναού, απομάκρυνση από την λατρευτική διάταξη και Παράδοση, εκκοσμίκευση της Λατρείας, ανάδευση με αιρετικές πρακτικές, αποϊεροποίηση του μυστηρίου και απομυστηριοποίηση του βαπτίσματος, χάριν μιας θεατροποιήσεως και δραματοποιήσεως η οποία δελεάζει τους σύγχρονους ακατήχητους και αμύητους «πιστούς».

Στις ημέρες μας και σε τόπους που υπάρχουν !εροί Ναοί, οι Βαπτίσεις οφείλουν να τελούνται εντός του ιερού Ναού και όχι στο προαύλιο ή στη θάλασσα. Να τελούνται εντός της Κολυμβήθρας, κινητής ή σταθερής και άνευ κοσμικών, ή και ενίοτε κωμικοτραγικών διακοσμήσεων οι οποίες υποβιβάζουν το μυστήριο σε εκκοσμικευμένη διασκέδαση και σε εντυπωσιακό θέαμα (118).

Η Βάπτιση στη θάλασσα και όλες οι εκκοσμικευμένες διακοσμήσεις οδηγούν στη διαπίστωση ότι «όχι μόνο δεν γνωρίζουμε και δεν σεβόμαστε τήν παράδοση… αλλά έχουμε και το ασεβές θράσος νά δημοσιεύουμε φωτογραφίες με τα λειτουργικά μας “κατορθώματα”» (119).

Το ζητούμενο είναι η επιστροφή στο λειτουργικό ήθος της Βαπτίσεως (120). «Να επανεύρουμε το Βάπτισμα – το νόημά του, τη δύναμή του, την αληθινή του εγκυρότητα» (121). Η βάπτιση δεν εντυπωσιάζει, αλλά συγκλονίζει. Εάν η βάπτιση ως ένδυση του ανθρώπου με τον ίδιο τον Χριστό (122) δεν συγκλονίζει, τότε κάτι βασικό απουσιάζει για να προβούμε στην τέλεσή της.

Ακολουθήστε τις ειδήσεις του Enimerotiko.gr στο Google News