Η ανακάλυψη που ξεκίνησε με ένα «μπιπ».
Ένα μικρό παιδί στη Βρετανία βρέθηκε τυχαία μπροστά σε έναν ανεκτίμητο ιστορικό θησαυρό, όταν εντόπισε ένα χρυσό μενταγιόν της εποχής των Τυδόρ παίζοντας με τον ανιχνευτή μετάλλων του πατέρα του σε ένα ήσυχο χωράφι στο Έσσεξ. Το κόσμημα, που χρονολογείται από τον 16ο αιώνα, φυλάσσεται πλέον στο Βρετανικό Μουσείο και θεωρείται ένα σπάνιο θρησκευτικό φυλαχτό μεγάλης ιστορικής αξίας.
Το περιστατικό σημειώθηκε τον Μάιο του 2009, όταν ο μικρός Τζέιμς Χάιατ, μόλις τριών ετών τότε, είχε βγει για περίπατο με τον πατέρα του, Τζέισον, στο χωριό Χόκλεϊ, περίπου δύο ώρες ανατολικά του Λονδίνου. Δεν επρόκειτο για οργανωμένη ανασκαφή, αλλά για μια απλή βόλτα στην ύπαιθρο. Λίγα λεπτά αφότου ο Τζέιμς άρχισε να κουνά τον ανιχνευτή μετάλλων, η συσκευή άρχισε να ηχεί και σύντομα μέσα στο χώμα φάνηκε μια λάμψη χρυσού.
«Έκανε μπιπ, μπιπ, μπιπ. Σκάψαμε λίγο στη λάσπη και εκεί ήταν ο χρυσός», δήλωσε ο πατέρας του στο BBC, προσθέτοντας με χιούμορ ότι «χάρτες θησαυρού έχουν μόνο οι πειρατές».
Το μενταγιόν, αν και μικρό σε μέγεθος, αποδείχθηκε εξαιρετικά σημαντικό. Σύμφωνα με το Popular Mechanics και την περιγραφή του Βρετανικού Μουσείου, χρονολογείται στην εποχή του βασιλιά Ερρίκου Η΄ και πιθανότατα ανήκε σε εύπορο άτομο. Είναι κατασκευασμένο από χρυσό 73% και έχει περίπου το μέγεθος μιας πιστωτικής κάρτας.
Στην μπροστινή πλευρά απεικονίζεται πιθανόν η Παναγία ή η Αγία Ελένη να κρατά έναν σταυρό με κόκκινες κηλίδες που παραπέμπουν στο αίμα, ενώ στο πίσω μέρος εμφανίζεται μια καρδιά με τέσσερις χαρακιές και σταγόνες, σύμβολα των πληγών του Χριστού. Ένα συρόμενο πάνελ αποκάλυπτε μια μικρή θήκη, όπου πιθανόν φυλασσόταν λείψανο του Τιμίου Σταυρού, αν και μετά τον καθαρισμό βρέθηκαν μόνο χώμα και ίχνη ριζών.
Μετά την ανακάλυψη, το κόσμημα παραδόθηκε στις αρμόδιες αρχές, όπως προβλέπει η βρετανική νομοθεσία για τους θησαυρούς. Ο ιατροδικαστής του Έσσεξ το χαρακτήρισε επίσημα ως treasure trove, γεγονός που σήμαινε ότι έπρεπε να προσφερθεί σε μουσείο. Αρχικά, υπήρξαν εκτιμήσεις που ανέβαζαν την αξία του ακόμη και στα 4 εκατομμύρια δολάρια, λόγω της σπανιότητας και της ιστορικής του σημασίας.
Τελικά, η αρμόδια επιτροπή αποτίμησης καθόρισε την αξία του στις 70.000 λίρες, περίπου 110.000 δολάρια το 2009. Το Βρετανικό Μουσείο απέκτησε το μενταγιόν, το οποίο εκτίθεται στο κοινό από το 2012 και θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα προσωπικής θρησκευτικής λατρείας της περιόδου.
Ο Τζέιμς Χάιατ συνέχισε να χρησιμοποιεί ανιχνευτή μετάλλων και μετά την ανακάλυψη, κυρίως στον κήπο του σπιτιού του. Όπως είπε ο πατέρας του στο BBC, «είναι από εκείνα τα παιδιά που πάνε στον γιατρό, ψάχνουν δίπλα στον καναπέ και βρίσκουν ένα χαρτονόμισμα».
Σύμφωνα με το Βρετανικό Μουσείο, το μενταγιόν πιθανότατα λειτουργούσε τόσο ως προσωπικό φυλαχτό όσο και ως ένδειξη κοινωνικού κύρους. Σήμερα, μάλιστα, διατίθεται και πιστό αντίγραφο του κοσμήματος, βασισμένο στη λεπτομερή μελέτη του αυθεντικού ευρήματος, αποδεικνύοντας ότι ένα τυχαίο παιχνίδι σε ένα χωράφι μπορεί να φέρει στο φως ένα κομμάτι της ιστορίας.