Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της παγκόσμιας ώρας αναμένεται να εφαρμοστεί από το 2027, χωρίς να γίνει αντιληπτή στην καθημερινότητα των πολιτών, αλλά με ιδιαίτερη σημασία για τα ψηφιακά συστήματα και τις τεχνολογικές υποδομές.
Η διεθνής κοινότητα που είναι αρμόδια για τα πρότυπα μέτρησης του χρόνου αποφάσισε να εγκαταλείψει την πρακτική προσθήκης του λεγόμενου «δευτερολέπτου άλματος», το οποίο χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για να διατηρείται η παγκόσμια ώρα συγχρονισμένη με την περιστροφή της Γης.
Η απόφαση ελήφθη την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου 2026, κατά την 28η συνεδρίαση της Γενικής Διάσκεψης για τα Μέτρα και τα Σταθμά (CGPM) στις Βερσαλλίες, με ημερομηνία εφαρμογής των νέων κανόνων την 20ή Μαΐου 2027, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που επικαλείται το δημοσίευμα.
Η Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα (UTC), στην οποία βασίζονται τα διεθνή συστήματα χρονομέτρησης, καθορίζεται με τη βοήθεια ατομικών ρολογιών εξαιρετικά υψηλής ακρίβειας.
Ωστόσο, η περιστροφή της Γης δεν πραγματοποιείται με απολύτως σταθερή ταχύτητα. Μικρές μεταβολές στη διάρκειά της προκαλούν αποκλίσεις ανάμεσα στον χρόνο που καταγράφουν τα ατομικά ρολόγια και στον αστρονομικό χρόνο.
Για να περιορίζεται αυτή η διαφορά, από το 1972 καθιερώθηκε η περιοδική προσθήκη ενός επιπλέον δευτερολέπτου στην παγκόσμια ώρα.
Μέχρι σήμερα έχουν προστεθεί 27 δευτερόλεπτα άλματος, με την τελευταία διόρθωση να πραγματοποιείται στο τέλος του 2016.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις ένα λεπτό διαρκούσε 61 αντί για 60 δευτερόλεπτα.
Παρότι η συγκεκριμένη διόρθωση περνά σχεδόν απαρατήρητη από τους ανθρώπους, μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές δυσκολίες σε συστήματα που απαιτούν απόλυτη ακρίβεια στον συγχρονισμό.
Υπολογιστές, τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, δορυφορικά συστήματα πλοήγησης και ενεργειακές υποδομές βασίζονται στη συνεχή και αξιόπιστη καταγραφή του χρόνου.
Η απρόβλεπτη προσθήκη ενός δευτερολέπτου έχει προκαλέσει στο παρελθόν τεχνικές δυσλειτουργίες σε ηλεκτρονικές υπηρεσίες και υπολογιστικά συστήματα.
Ένας ακόμη λόγος που επιτάχυνε την απόφαση είναι η πιθανότητα να χρειαστεί για πρώτη φορά στην ιστορία η αφαίρεση ενός δευτερολέπτου από την παγκόσμια ώρα.
Σε βάθος εκατομμυρίων ετών, η περιστροφή της Γης επιβραδύνεται λόγω των παλιρροιακών δυνάμεων. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί περίοδοι κατά τις οποίες ο πλανήτης περιστρέφεται ελαφρώς ταχύτερα.
Αυτή η εξέλιξη δημιουργεί το ενδεχόμενο να απαιτηθεί ένα «αρνητικό δευτερόλεπτο άλματος», δηλαδή να αφαιρεθεί ένα δευτερόλεπτο από την παγκόσμια ώρα αντί να προστεθεί.
Καθώς μια τέτοια διαδικασία δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ, υπάρχουν ανησυχίες για τον τρόπο με τον οποίο θα ανταποκρίνονταν τα πληροφοριακά συστήματα.
Για τον λόγο αυτό, οι ειδικοί επέλεξαν να προχωρήσουν προληπτικά στην αλλαγή των κανόνων, πριν προκύψει ανάγκη για μια τέτοια διόρθωση.
Με το νέο σύστημα, η διαφορά ανάμεσα στη Συντονισμένη Παγκόσμια Ώρα και στον αστρονομικό χρόνο θα μπορεί να αυξάνεται χωρίς να απαιτείται η συχνή παρέμβαση μέσω δευτερολέπτων άλματος.
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο, το επιτρεπόμενο όριο απόκλισης θα μπορούσε να φτάσει τα 3.600 δευτερόλεπτα, δηλαδή τη μία ώρα.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι θα χρειαστεί μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να προκύψει τόσο σημαντική διαφορά, γεγονός που καθιστά την αλλαγή κυρίως προληπτική.
Βασικός στόχος είναι η διαμόρφωση ενός πιο σταθερού συστήματος χρονομέτρησης, το οποίο δεν θα απαιτεί απρόβλεπτες διορθώσεις.
Η Γενική Διάσκεψη για τα Μέτρα και τα Σταθμά (CGPM) αποτελεί διεθνές όργανο που λαμβάνει αποφάσεις σχετικά με τα πρότυπα μέτρησης.
Συνεδριάζει συνήθως κάθε τέσσερα χρόνια, με τη συμμετοχή εκπροσώπων κρατών από διαφορετικές ηπείρους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Διεθνούς Γραφείου Μέτρων και Σταθμών (BIPM) που παρατίθενται στο δημοσίευμα, συμμετέχουν 69 κράτη μέλη και 34 συνδεδεμένα κράτη και οικονομίες.
Μεταξύ των χωρών που εκπροσωπούνται βρίσκονται η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο Καναδάς, η Κίνα, η Ιαπωνία, η Ινδία, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία.
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η μετάβαση στο νέο σύστημα δεν αναμένεται να επιφέρει κάποια αισθητή διαφορά στην καθημερινότητά τους.
Αντίθετα, η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία για επιστημονικούς και τεχνολογικούς κλάδους που χρειάζονται εξαιρετικά ακριβείς μετρήσεις.
Στους τομείς αυτούς περιλαμβάνονται η αστρονομία, η γεωδαισία, που ασχολείται με τη μέτρηση και τη χαρτογράφηση της Γης, καθώς και εξειδικευμένες δορυφορικές εφαρμογές.
Οι επιστήμονες θα εξακολουθήσουν να παρακολουθούν με ακρίβεια την περιστροφή της Γης και να υπολογίζουν τη διαφορά της από την παγκόσμια ώρα, όταν αυτό είναι απαραίτητο.
Για τα ψηφιακά συστήματα, πάντως, η κατάργηση των δευτερολέπτων άλματος αποσκοπεί στη μείωση των τεχνικών κινδύνων και στη δημιουργία ενός πιο αξιόπιστου πλαισίου διεθνούς χρονομέτρησης.