Η αναζωπύρωση των γεωπολιτικών εντάσεων επαναφέρει στο προσκήνιο ένα δυσοίωνο ερώτημα: υπάρχει πραγματικά ασφαλές καταφύγιο σε ένα σενάριο πυρηνικού πολέμου; Σύμφωνα με ανάλυση που επικαλείται ερευνητικές μελέτες, ελάχιστες περιοχές στον πλανήτη θα μπορούσαν να προσφέρουν συγκριτικά καλύτερες προοπτικές επιβίωσης.
Η ερευνητική δημοσιογράφος Annie Jacobsen επισημαίνει ότι χώρες του Νοτίου Ημισφαιρίου –και ιδιαίτερα η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία– διαθέτουν συγκριτικά πλεονεκτήματα. Η γεωγραφική απομόνωση από τα βασικά κέντρα στρατιωτικής ισχύος του Βορείου Ημισφαιρίου μειώνει την πιθανότητα να αποτελέσουν άμεσους στόχους.
Σε αντίθεση με τη διαδεδομένη αντίληψη ότι τα υπόγεια καταφύγια υψηλής τεχνολογίας αποτελούν τη βέλτιστη λύση, η συγκεκριμένη προσέγγιση δίνει έμφαση στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και όχι μόνο στην άμεση επιβίωση μιας έκρηξης.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η γεωργική επάρκεια. Μελέτες για το φαινόμενο του πυρηνικού χειμώνα προβλέπουν σημαντική πτώση της παγκόσμιας θερμοκρασίας και δραστική μείωση της ηλιακής ακτινοβολίας, γεγονός που θα μπορούσε να καταστρέψει καλλιέργειες σε μεγάλο μέρος του Βορείου Ημισφαιρίου.
Έρευνες του ατμοσφαιρικού επιστήμονα Owen Toon καταδεικνύουν ότι μια σύρραξη πλήρους κλίμακας ενδέχεται να προκαλέσει λιμό σε παγκόσμια κλίμακα, με δισεκατομμύρια θύματα λόγω περιβαλλοντικής κατάρρευσης. Σε αυτό το πλαίσιο, χώρες με εκτεταμένη καλλιεργήσιμη γη και σχετικά ήπιο κλίμα θα είχαν αυξημένες πιθανότητες διατήρησης της παραγωγής τροφίμων.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, περιοχές κοντά σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις και σιλό πυραύλων –όπως το Κολοράντο, το Γουαϊόμινγκ, η Νεμπράσκα, η Μοντάνα και η Βόρεια Ντακότα– θα αποτελούσαν πιθανότατα πρωτεύοντες στόχους. Πολιτείες απομακρυσμένες από τέτοιες υποδομές ίσως απέφευγαν την άμεση καταστροφή, ωστόσο η ραδιενέργεια, η καταστροφή του όζοντος και οι ελλείψεις τροφίμων θα επηρέαζαν και αυτές μακροπρόθεσμα.
Οι αναλύσεις συγκλίνουν στο ότι κανένα σημείο του πλανήτη δεν μπορεί να θεωρηθεί απολύτως ασφαλές σε ένα τέτοιο σενάριο. Παρά ταύτα, η Νέα Ζηλανδία και η Αυστραλία εμφανίζουν, βάσει γεωγραφικών και γεωργικών κριτηρίων, τις καλύτερες σχετικές πιθανότητες επιβίωσης.
Η συζήτηση αυτή δεν αποσκοπεί στην καλλιέργεια φόβου, αλλά στην ανάδειξη των ακραίων συνεπειών μιας πυρηνικής σύγκρουσης. Τελικά, η βιωσιμότητα εξαρτάται από τη γεωγραφική απόσταση από πιθανούς στόχους, την ικανότητα αυτάρκειας σε τρόφιμα και τη διατήρηση βασικών υποδομών.