Ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, χαρακτήρισε την ανάπτυξη των πυρηνικών δυνάμεων της χώρας «ύψιστη προτεραιότητα», σε μήνυμά του για την Ημέρα του Υπερασπιστή της Πατρίδας, λίγες εβδομάδες μετά τη λήξη της τελευταίας διμερούς συμφωνίας ελέγχου πυρηνικών όπλων με τις ΗΠΑ, της New START.
Η δήλωση έγινε σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης, καθώς συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.
Ο Πούτιν τόνισε ότι η ενίσχυση της λεγόμενης «πυρηνικής τριάδας» παραμένει στρατηγική προτεραιότητα για τη Μόσχα.
Ο όρος αναφέρεται στα τρία βασικά σκέλη του πυρηνικού οπλοστασίου:
Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο, το σύστημα αυτό «εγγυάται την ασφάλεια της Ρωσίας και διασφαλίζει τη στρατηγική αποτροπή και την παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων».
Ο Πούτιν δεσμεύτηκε επίσης για περαιτέρω ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων, αξιοποιώντας – όπως είπε – την εμπειρία που αποκτήθηκε από την «ειδική στρατιωτική επιχείρηση», όρος που χρησιμοποιεί η Μόσχα για την εισβολή στην Ουκρανία.
Δήλωσε ότι θα βελτιωθούν:
Μετά τη λήξη της New START στις αρχές Φεβρουαρίου, Ρωσία και ΗΠΑ δεν δεσμεύονται πλέον από ενεργή συμφωνία περιορισμού στρατηγικών πυρηνικών όπλων.
Παρά την εκπνοή της συνθήκης, η Μόσχα έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να τηρεί τα προβλεπόμενα όρια «με υπευθυνότητα», ωστόσο το πλαίσιο ελέγχου έχει ουσιαστικά αποδυναμωθεί.
Σε συνέντευξή του στο BBC, ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε κατηγορηματικά το ενδεχόμενο εδαφικών παραχωρήσεων προς τη Ρωσία στο πλαίσιο ενδεχόμενης εκεχειρίας.
Δήλωσε ότι:
Όπως ανέφερε, ακόμη και αν μια τέτοια παραχώρηση ικανοποιούσε προσωρινά τη Μόσχα, η Ρωσία θα χρησιμοποιούσε την εκεχειρία ως «παύση» για ανασύνταξη.
Ο Ζελένσκι τόνισε ότι η επιτυχία δεν περιορίζεται στην ανάκτηση εδαφών, αλλά στη στρατηγική αποτροπή:
«Το να σταματήσουμε τον Πούτιν σήμερα είναι νίκη για ολόκληρο τον κόσμο».
Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι η πλήρης αποκατάσταση των συνόρων του 1991 αποτελεί στόχο, όμως η άμεση στρατιωτική ανάκτηση όλων των κατεχόμενων περιοχών θα είχε τεράστιο ανθρώπινο κόστος.
Αναφερόμενος στις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ για ταχεία εκεχειρία, ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι οι εγγυήσεις ασφαλείας πρέπει να θεσμοθετηθούν από το αμερικανικό Κογκρέσο, ώστε να έχουν διαχρονικό χαρακτήρα.
Για τις εκλογές στην Ουκρανία – που είχαν προγραμματιστεί για το 2024 αλλά ανεστάλησαν λόγω στρατιωτικού νόμου – δήλωσε ότι τεχνικά θα μπορούσαν να διεξαχθούν, εφόσον διασφαλιστεί η νομιμότητα και η συμμετοχή εκατομμυρίων εκτοπισμένων πολιτών.
Ο Ουκρανός πρόεδρος χαρακτήρισε την ενίσχυση της αεράμυνας «το πιο δύσκολο πρόβλημα» και ζήτησε άδεια παραγωγής αμερικανικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων πυραύλων Patriot, με αδειοδότηση.
Η λήξη της New START, η συνέχιση του πολέμου στην Ουκρανία και οι δημόσιες τοποθετήσεις των δύο ηγετών εντάσσονται σε ένα περιβάλλον αυξημένης διεθνούς αστάθειας.
Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της σύγκρουσης, οι στρατηγικές θέσεις παραμένουν αμετακίνητες, ενώ το ενδεχόμενο διπλωματικής λύσης εξακολουθεί να βρίσκεται υπό έντονες διεθνείς πιέσεις.