Η κνίδωση είναι μια δερματική πάθηση που χαρακτηρίζεται από την εμφάνιση επηρμένων, κόκκινων και κνησμωδών πομφών.
Αυτές οι βλάβες μπορεί να ποικίλουν σε μέγεθος και συχνά σχηματίζουν ομάδες που εμφανίζονται σε διάφορα σημεία του σώματος, όπως το πρόσωπο, τα χέρια, τα πόδια και τον κορμό. Αν και συνήθως οι πομφοί εξαφανίζονται μόνοι τους μετά από λίγες ώρες ή ημέρες, σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να επανεμφανιστούν, επηρεάζοντας σημαντικά την ευεξία και την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Η κνίδωση είναι μια συχνή και συχνά ανησυχητική δερματική αντίδραση που εκδηλώνεται με την εμφάνιση πομφών στο δέρμα. Αυτές οι βλάβες, που μπορεί να είναι μικρά σημάδια έως μεγάλες πλάκες, χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι είναι επηρμένες, κόκκινες ή στο χρώμα του δέρματος και συνήθως προκαλούν έντονο κνησμό. Αν και μπορεί να προκαλεί ανησυχία, στις περισσότερες περιπτώσεις η κνίδωση είναι καλοήθης και παροδική.
Η κνίδωση συμβαίνει όταν συγκεκριμένα κύτταρα του οργανισμού, που ονομάζονται μαστοκύτταρα, απελευθερώνουν ισταμίνη και άλλες χημικές ουσίες στο αίμα. Αυτή η απελευθέρωση προκαλεί διαρροή υγρού από τα μικρά αιμοφόρα αγγεία του δέρματος (τριχοειδή), με αποτέλεσμα τον σχηματισμό των χαρακτηριστικών οιδηματωδών πομφών.
Πομφοί: Επηρμένες, καλά οριοθετημένες βλάβες που μπορεί να είναι ωχρές στο κέντρο και κόκκινες στις άκρες.
Κνησμός: Μπορεί να είναι ήπιος έως πολύ έντονος.
Παροδικός χαρακτήρας: Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία είναι ότι οι πομφοί συνήθως εξαφανίζονται μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες χωρίς να αφήσουν σημάδι, αν και μπορεί να εμφανιστούν νέοι σε άλλα σημεία του σώματος.
Σε κάποιες περιπτώσεις, η κνίδωση συνοδεύεται από αγγειοοίδημα, που είναι ένα οίδημα στα βαθύτερα στρώματα του δέρματος. Το αγγειοοίδημα συνήθως επηρεάζει τα βλέφαρα, τα χείλη, τα χέρια, τα πόδια ή τα γεννητικά όργανα και μπορεί να προκαλέσει αίσθηση τάσης ή πόνου. Αν το αγγειοοίδημα επηρεάσει τον λαιμό ή τη γλώσσα, μπορεί να προκαλέσει δυσκολία στην αναπνοή και θεωρείται επείγον περιστατικό.
Η κνίδωση κατατάσσεται κυρίως βάσει της διάρκειάς της:
Οξεία κνίδωση: Η πιο κοινή μορφή. Οι εξάρσεις διαρκούν λιγότερο από έξι εβδομάδες και η αιτία συχνά είναι αναγνωρίσιμη.
Χρόνια κνίδωση: Διαγιγνώσκεται όταν οι εξάρσεις επιμένουν πάνω από έξι εβδομάδες. Σε πολλές περιπτώσεις χρόνιας κνίδωσης, η αιτία είναι δύσκολο να προσδιοριστεί (χρόνια αυτόματη ή ιδιοπαθής κνίδωση).
Επιπλέον υπάρχει η επαγόμενη ή φυσική κνίδωση, όπου οι πομφοί προκαλούνται από συγκεκριμένο εξωτερικό ερέθισμα:
Δερμογραφισμός: Εμφάνιση πομφών μετά από ξύσιμο ή τρίψιμο του δέρματος.
Κνίδωση εκ ψύχους: Προκαλείται από έκθεση στο κρύο.
Κνίδωση από πίεση: Από παρατεταμένη πίεση στο δέρμα (π.χ. σφιχτά ρούχα).
Ηλιακή κνίδωση: Από έκθεση στον ήλιο.
Χολινεργική κνίδωση: Σχετίζεται με αύξηση θερμοκρασίας σώματος (π.χ. άσκηση, ζεστό μπάνιο).
Τα πιθανά αίτια της οξείας κνίδωσης είναι ποικίλα:
Αλλεργικές αντιδράσεις: Τρόφιμα (θαλασσινά, ξηροί καρποί, αυγά, γάλα), φάρμακα (αντιβιοτικά, αναλγητικά όπως ασπιρίνη ή ιβουπροφαίνη), τσιμπήματα εντόμων, λάτεξ.
Λοιμώξεις: Ιογενείς (κρυολόγημα, ηπατίτιδα) ή βακτηριακές (φαρυγγίτιδα από στρεπτόκοκκο).
Φυσικοί παράγοντες: Όπως στην επαγόμενη κνίδωση.
Συναισθηματικό στρες: Αν και δεν είναι άμεση αιτία, μπορεί να επιδεινώσει τις εξάρσεις.
Στη χρόνια κνίδωση συχνά δεν εντοπίζεται εξωτερικό αίτιο και μπορεί να σχετίζεται με αυτοάνοσες διαταραχές.
Η διάγνωση βασίζεται στην εξέταση και το ιστορικό του ασθενούς. Η θεραπεία στοχεύει στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και την αποφυγή των ερεθισμάτων:
Αντιισταμινικά: Κύρια θεραπευτική επιλογή.
Κορτικοστεροειδή: Σε σοβαρότερες περιπτώσεις για σύντομα διαστήματα.
Αποφυγή παραγόντων που προκαλούν τις εξάρσεις.