Μια ακόμη υπόθεση ανάκλησης καλλυντικού προϊόντος λόγω ανίχνευσης αρσενικού φέρνει στο φως ένα διαχρονικό και συχνά υποτιμημένο ζήτημα που αφορά την ασφάλεια των καλλυντικών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι αρμόδιες ευρωπαϊκές Αρχές ενεργοποίησαν εκ νέου τους μηχανισμούς προειδοποίησης και απόσυρσης, μετά τον εντοπισμό επικίνδυνων βαρέων μετάλλων σε προϊόν μακιγιάζ. Οι υπερβάσεις σε ουσίες όπως ο μόλυβδος, το αρσενικό και το νικέλιο σε καλλυντικά που κυκλοφορούν ευρέως στην Ευρώπη –και σε ορισμένες περιπτώσεις διατίθενται και στην Ελλάδα– επαναφέρουν στο προσκήνιο τους πιθανούς κινδύνους από τη συστηματική χρήση επιμολυσμένων προϊόντων.
Το πιο πρόσφατο περιστατικό αφορά τη σκιά ματιών Fior di Magnolia Ombretto cotto 04 Turchese zaffiro, για την οποία ενημέρωσε η Υγειονομική Επιθεώρηση της Δημοκρατίας της Σλοβενίας. Η Αρχή ανακοίνωσε την ανάκλησή της, καθώς διαπιστώθηκε ότι δεν συμμορφώνεται με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1223/2009 για τα καλλυντικά προϊόντα.
Πρόκειται για σκιά ματιών σε διαφανή συσκευασία, με δύο μπλε αποχρώσεις – μία ανοιχτή και μία σκούρα – και συνοδευτικό απλικατέρ. Ο κωδικός EAN είναι 8017596071590, ενώ το μοντέλο αναγράφεται ως 04 Turchese & Zaffiro. Το προϊόν παράγεται στην Ιταλία από την εταιρεία Cosmetec S.r.L. (Via Leonardo da Vinci 52, 20030 Senago, MI) για λογαριασμό της αλυσίδας σούπερ μάρκετ Eurospin Italia S.p.A. (Via Campalto 3/D, 37036 San Martino, Ιταλία).
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα εργαστηριακού ελέγχου, εντοπίστηκε αρσενικό σε συγκέντρωση που υπερβαίνει σημαντικά τα αποδεκτά όρια για τεχνικά αναπόφευκτες προσμίξεις. Ο Κανονισμός (ΕΚ) 1223/2009 απαγορεύει τη χρήση ουσιών που έχουν χαρακτηριστεί ως καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τοξικές για την αναπαραγωγή, ενώ για βαρέα μέταλλα, όπως το αρσενικό, επιτρέπονται μόνο ίχνη σε επίπεδα που θεωρούνται τεχνικά αναπόφευκτα στο πλαίσιο ορθών πρακτικών παραγωγής. Κάθε υπέρβαση συνεπάγεται μη συμμόρφωση και οδηγεί σε διαδικασίες απόσυρσης ή ανάκλησης.
Το αρσενικό είναι τοξικό στοιχείο με σωρευτική δράση στον ανθρώπινο οργανισμό. Η μακροχρόνια έκθεση, ακόμη και σε χαμηλές συγκεντρώσεις, έχει συνδεθεί με δερματικές βλάβες, διαταραχές του νευρικού συστήματος, ηπατική τοξικότητα και αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κακοήθειας. Στην περίπτωση προϊόντων που εφαρμόζονται στην περιοχή των ματιών, προστίθεται ο κίνδυνος τοπικού ερεθισμού, φλεγμονής του επιπεφυκότα και απορρόφησης μέσω του ευαίσθητου δέρματος των βλεφάρων. Η τυχαία επαφή με τον οφθαλμικό βλεννογόνο μπορεί να εντείνει τις τοπικές αντιδράσεις.
Σε επίπεδο παραγωγής, η παρουσία αρσενικού πέραν των τεχνικά αναπόφευκτων ορίων αποδίδεται συχνά σε επιμολυσμένες πρώτες ύλες, κυρίως ανόργανες χρωστικές και ορυκτά πληρωτικά, καθώς και σε ανεπαρκή καθαρισμό ή ελλιπή έλεγχο των προμηθευτών. Η πλήρης συμμόρφωση με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1223/2009 προϋποθέτει τεκμηριωμένη αξιολόγηση ασφάλειας από αρμόδιο αξιολογητή, εφαρμογή ορθών πρακτικών παραγωγής βάσει του προτύπου ISO 22716, σύνταξη πλήρους φακέλου πληροφοριών προϊόντος και συστηματικό ποιοτικό έλεγχο των παρτίδων με αναλύσεις για βαρέα μέταλλα. Η ιχνηλασιμότητα ανά παρτίδα και οι συμβατικές δεσμεύσεις των προμηθευτών ως προς τα όρια προσμίξεων αποτελούν βασικά μέτρα πρόληψης αντίστοιχων περιστατικών.
