Σήμερα τιμάται η μνήμη του Αγίου Αντωνίου του Μεγάλου, του πρώτου ασκητή της Χριστιανοσύνης και θεμελιωτή του μοναχισμού, μαζί με τον Άγιο Θεοδόσιο και τον Νεομάρτυρα Γεώργιο από τα Ιωάννινα.
Σήμερα, Παρασκευή 17 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο, τιμάται η μνήμη του Αντωνίου του Μεγάλου, του Αγίου Θεοδοσίου του Μεγάλου ευσεβούς βασιλέως και του Νεομάρτυρα Γεωργίου από τα Ιωάννινα.
Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι:
Αντώνιος, Αντώνης, Τόνης,
Νάκος, Αντώνας, Αντωνάκος,
Τόνυ, Αντωνία, Αντωνούλα, Τόνια,
Θεοδόσιος, Θεοδόσης,
Δόσιος, Δόσης, Τεό*
*Το όνομα Τεό και οι παραλλαγές του γιορτάζουν και σε άλλες ημερομηνίες.
Η καταγωγή και τα πρώτα χρόνια
Ο Άγιος Αντώνιος γεννήθηκε περίπου το 250 μ.Χ. στην Κομά, μια πόλη στην Άνω Αίγυπτο, από γονείς ευσεβείς και πλούσιους. Μεγάλωσε σε μια εποχή όπου βασίλευαν οι Ρωμαίοι αυτοκράτορες Διοκλητιανός, Μαξιμιανός και αργότερα ο Μέγας Κωνσταντίνος. Από μικρός είχε κλίση στην απλότητα και τη λατρευτική ζωή της Εκκλησίας.
Σε ηλικία μόλις 20 ετών έχασε και τους δύο γονείς του. Έξι μήνες μετά, αποφάσισε να αλλάξει ριζικά ζωή: μοίρασε την περιουσία του στους φτωχούς, ακολουθώντας τη διδαχή του Ευαγγελίου, και αποσύρθηκε στην έρημο. Εκεί, σε ένα σπήλαιο, έζησε ασκητικά για 25 ολόκληρα χρόνια.
Η φήμη του απλώθηκε γρήγορα
Ο τρόπος ζωής του ενέπνευσε πολλούς. Σύντομα, χριστιανοί από διάφορα μέρη της περιοχής τον αναζητούσαν, τόσο για να ακούσουν τη διδασκαλία του όσο και για να ζήσουν κοντά του ασκητικά.
Το 311, όταν ξέσπασε διωγμός κατά των χριστιανών από τον αυτοκράτορα Μαξιμίνο, ο Αντώνιος κατέβηκε στην Αλεξάνδρεια για να στηρίξει τους πιστούς. Όταν οι διωγμοί σταμάτησαν, γύρισε στην έρημο, αλλά λόγω της μεγάλης φήμης του αναγκάστηκε να αποσυρθεί ακόμα πιο μακριά, στο όρος Κολξίμ κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί συνέχιζαν να τον επισκέπτονται, αναζητώντας την ευλογία του και θεραπεία.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Μέγας Κωνσταντίνος και οι γιοι του, Κωνστάντιος και Κώνστας, είχαν επαφή μαζί του και του ζητούσαν συμβουλές.
Η διδασκαλία και το παράδειγμά του
Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του, ο Αντώνιος δεν άλλαξε ποτέ ρούχα, ούτε έπλυνε το σώμα του με νερό. Δεν πρότεινε όμως στους μαθητές του την άκρατη αυστηρότητα. Τους δίδασκε πάνω απ’ όλα την αγάπη προς τον Χριστό και τους έλεγε:
«Δεν πρέπει να θεωρείτε ότι επειδή απορρίπτετε τα υλικά αγαθά, χάνετε κάτι σημαντικό. Το να αποποιηθείτε τα επίγεια αγαθά είναι σαν να αφήνετε μια χάλκινη δραχμή για να αποκτήσετε εκατό χρυσές».
Έδινε έμφαση στην αιωνιότητα και έλεγε ότι ο άνθρωπος δεν πρέπει να κοπιάζει για όσα είναι προσωρινά και φθαρτά, αλλά να αναζητά την αιώνια σοφία, τη δικαιοσύνη, τη σύνεση, την ανδρεία, τη σωφροσύνη και την αγάπη.
Το τέλος της ζωής του και η μεταφορά των λειψάνων
Ο Άγιος Αντώνιος εκοιμήθη το 356 μ.Χ., σε ηλικία 105 ετών, έχοντας διατηρήσει απόλυτη σωματική και πνευματική υγεία. Λίγο πριν πεθάνει, παρέδωσε στους μαθητές του Σεραπίωνα και Μέγα Αθανάσιο τα μόνα του υπάρχοντα: ένα χιτώνιο και δύο προβιές. Ο τόπος ταφής του παρέμεινε μυστικός, όπως το είχε ζητήσει ο ίδιος.
Αργότερα, επί αυτοκρατορίας Ιουστινιανού, τα λείψανά του μεταφέρθηκαν στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στην Αλεξάνδρεια. Το 635 μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη, και στον 11ο αιώνα, ένας Γάλλος ευγενής ονόματι Ζοσλέν τα πήρε και τα τοποθέτησε στο Αββαείο του Αγίου Αντωνίου στη νότια Γαλλία, στην πόλη Saint-Antoine-l’Abbaye, όπου βρίσκονται έως σήμερα.
Απολυτίκιο του Αγίου Αντωνίου
Τον ζηλωτήν Ηλίαν τοις τρόποις μιμούμενος, τω Βαπτιστή ευθείαις ταις τρίβοις επόμενος, Πάτερ Αντώνιε, της ερήμου γέγονας οικιστής, και την οικουμένην εστήριξας ευχαίς σου. Διό πρέσβευε Χριστώ τω Θεώ, σωθήναι τας ψυχάς ημών.
