Σήμερα τιμάται ένας από τους σπουδαιότερους αποστολικούς Πατέρες της Εκκλησίας μας, ένας Άγιος που άφησε βαθύ αποτύπωμα στην ιστορία της πίστης. Η 23η Φεβρουαρίου είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Αγίου Πολυκάρπου και του Αγίου Πολυχρονίου.
Σήμερα, Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο, τιμάται η μνήμη των Αγίου Πολυκάρπου Ιερομάρτυρος και Οσίου Πολυχρονίου. Τα ονόματα που γιορτάζουν σήμερα είναι τα εξής:
Πολύκαρπος,
Πολυκάρπης,
Πολυκαρπία,
Πολυκάρπη,
Πολυκαρπίτσα,
Πολυκαρπούλα,
Πολυχρόνης,
Πολυχρόνιος,
Χρόνης,
Πολυχρονία,
Πολυχρονούλα*.
Άγιος Πολύκαρπος επίσκοπος Σμύρνης
Ο Άγιος Πολύκαρπος γεννήθηκε περίπου το 80 μ.Χ. από ευσεβείς γονείς, τον Παγκράτιο και τη Θεοδώρα. Οι γονείς του είχαν φυλακιστεί για την πίστη τους στον Χριστό και εκείνος βαπτίστηκε Χριστιανός από νεαρή ηλικία, μεγαλώνοντας μέσα σε περιβάλλον πίστης και αφοσίωσης.
Υπήρξε, μαζί με τον Άγιο Ιγνάτιο τον Θεοφόρο, μαθητής του Ευαγγελιστή Ιωάννη. Λίγο πριν φύγει από τη ζωή ο Άγιος Βουκόλος, Επίσκοπος Σμύρνης, χειροτόνησε, παρουσία Αγίων Αποστόλων, τον Πολύκαρπο ως διάδοχό του και έπειτα αναπαύθηκε εν ειρήνη.
Η αποστολική του δράση και οι αγώνες του
Ο Άγιος παρακολουθούσε με πόνο ψυχής και αδιάκοπη προσευχή τη σύλληψη και τα μαρτύρια του Αγίου Ιγνατίου του Θεοφόρου, Επισκόπου Αντιοχείας.
Ξεχώριζε για τη σωφροσύνη, τη βαθιά θεολογική του γνώση και τη σταθερότητά του στη διδασκαλία του Ευαγγελίου. Μιλούσε πάντοτε με βάση τις Γραφές και θεωρούνταν αυθεντικός εκφραστής της αποστολικής παράδοσης σε όλες τις Εκκλησίες της Ασίας. Ο ίδιος μαρτυρεί ότι κατόρθωσε να επαναφέρει πολλούς πιστούς από τις αιρέσεις του Βαλεντίνου και του Μαρκίωνος στην Εκκλησία του Θεού.
Η διαφωνία για το Πάσχα και το ταξίδι στη Ρώμη
Στη Μικρά Ασία το Πάσχα εορταζόταν στις 14 του μηνός Νισσάν, όποια ημέρα κι αν έπεφτε. Αντίθετα, άλλες Εκκλησίες έδιναν έμφαση στον εορτασμό της Αναστάσεως κάθε Κυριακή και ιδιαίτερα την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο της εαρινής ισημερίας.
Η διαφορά αυτή δημιούργησε ένταση με την Εκκλησία της Ρώμης, η οποία κρατούσε αυστηρή στάση απέναντι στους Μικρασιάτες. Έτσι ο Άγιος Πολύκαρπος ταξίδεψε στη Ρώμη, όπου συναντήθηκε με τον Επίσκοπο Ρώμης Ανίκητο, προκειμένου να επιλύσουν το ζήτημα αλλά και άλλα εκκλησιαστικά θέματα.
Το μαρτύριο που συγκλόνισε τη Σμύρνη
Επιστρέφοντας από τη Ρώμη, σε βαθιά γεράματα πλέον, συνέχισε με ζήλο το έργο του. Η επιτυχία της αποστολής του προκάλεσε την οργή των ειδωλολατρών και οδήγησε τελικά στο μαρτύριό του.
Ο ζηλωτής Χριστιανός Κόιντος, που είχε έρθει από τη Φρυγία, παρότρυνε ομάδα Χριστιανών από τη Φιλαδέλφεια να παρουσιαστούν στον ανθύπατο Στάτιο Κοδράτο και να ομολογήσουν την πίστη τους. Όλοι μαρτύρησαν, εκτός από τον ίδιο τον Κόιντο, ο οποίος την τελευταία στιγμή λύγισε και θυσίασε στα είδωλα.
Ο όχλος, αν και εντυπωσιασμένος από το θάρρος των Μαρτύρων, ζητούσε την εκτέλεση των «άθεων» και την αναζήτηση του Πολυκάρπου. Ο Άγιος, έπειτα από πιέσεις των πιστών, είχε αποσυρθεί σε αγρόκτημα, όμως τελικά συνελήφθη το 167 μ.Χ. και οδηγήθηκε μπροστά στον ανθύπατο.
Ο γηραιός Επίσκοπος στάθηκε ήρεμος, με πρόσωπο φωτεινό και γαλήνιο. Ο αστυνόμος Ηρώδης και ο πατέρας του Νικήτας προσπάθησαν να τον μεταπείσουν να αρνηθεί τον Χριστό. Εκείνος όμως απάντησε με θάρρος πως υπηρετεί τον Χριστό 86 ολόκληρα χρόνια χωρίς να Τον προδώσει και δεν μπορούσε τώρα να Τον βλασφημήσει.
Τότε ο ανθύπατος διέταξε να τον ρίξουν στη φωτιά. Οι φλόγες σχημάτισαν καμάρα γύρω από το σώμα του, χωρίς να τον αγγίζουν. Τελικά ένας στρατιώτης έθεσε τέλος στη ζωή του με ξίφος. Το ιερό του λείψανο ρίχθηκε στη φωτιά, όμως οι πιστοί κατάφεραν να περισυλλέξουν ό,τι απέμεινε από τα τίμια λείψανά του.
Ο Άγιος Πολυχρόνιος
Ο Άγιος Πολυχρόνιος, Ιερομάρτυρας του 4ου αιώνα μ.Χ., καταγόταν από την επαρχία Γαμφανήτιδος. Υπήρξε δυναμικός κληρικός και αγωνίστηκε μέχρι θανάτου για τα ορθόδοξα δόγματα της Εκκλησίας.
Ο πατέρας του, Βαρδάνιος, ήταν γεωργός και φρόντισε να προσφέρει στον γιο του τόσο πνευματική όσο και κοσμική μόρφωση. Ενώ ο ίδιος καλλιεργούσε τα αμπέλια του, ο Πολυχρόνιος καλλιεργούσε με ζήλο τον «αμπελώνα» του Κυρίου, διδάσκοντας τον λόγο του Θεού και αγωνιζόμενος για την πνευματική καρποφορία των πιστών. Ήταν ικανότατος στον λόγο και συχνά νικούσε ειδωλολάτρες σοφούς σε φιλοσοφικές συζητήσεις περί αλήθειας και πίστης.
Αργότερα μετέβη στην Κωνσταντινούπολη, κέντρο γραμμάτων και σοφίας. Εκεί χειροτονήθηκε διάκονος και στη συνέχεια πρεσβύτερος. Από τη θέση αυτή συνέχισε ακούραστα το διδακτικό του έργο, φροντίζοντας για τη χριστιανική αγωγή των πιστών.
Όταν στον θρόνο ανέβηκε ο αρειανόφιλος αυτοκράτορας Κωνστάντιος, γιος του Μεγάλου Κωνσταντίνου, ο Πολυχρόνιος παρέμεινε σταθερός στο ορθό δόγμα, παρά τους διωγμούς και τις εξορίες που επιβλήθηκαν. Οι Αρειανοί αποφάσισαν να τον εξοντώσουν.
Μια ημέρα, την ώρα που ιερουργούσε, εισέβαλαν στον ναό και τον έσφαξαν επάνω στην Αγία Τράπεζα. Έτσι ο Άγιος Πολυχρόνιος προσέφερε τη ζωή του ως τίμιο ολοκαύτωμα για την πίστη του Χριστού, Εκείνου που με τη δική Του θυσία χάρισε τη σωτηρία στον κόσμο.