Η ιστορία της 16χρονης Λόρας κινητοποίησε άμεσα το «Χαμόγελο του Παιδιού», με μια νεαρή κοινωνική λειτουργό να γίνεται η ανθρώπινη φωνή που έφτασε σε εκείνη μέσα από ένα βίντεο με απλό, στοργικό λόγο. Ποια είναι η κοπέλα που επέλεξε ο Οργανισμός για να σπάσει τον κύκλο της σιωπής;
Όταν η ανθρώπινη προσέγγιση γίνεται γέφυρα
Όταν ένα 16χρονο παιδί αποφασίζει να αφήσει το σπίτι του και να χαθεί σε μια απρόσωπη μεγαλούπολη, η αναζήτησή του δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε περιπολικά και αφίσες. Χρειάζεται μια πιο ευαίσθητη προσέγγιση, που να βλέπει πίσω από τη φυγή το συναίσθημα. Σε αυτό το κομβικό σημείο, η Σταυρούλα, κοινωνική λειτουργός από το «Χαμόγελο του Παιδιού», βγήκε μπροστά. Με λόγια στοργής και ενσυναίσθησης, απευθύνθηκε δημόσια στη Λόρα, προσπαθώντας να αγγίξει την καρδιά της, όχι να την πιέσει.
Δύο γυναίκες, ένα μήνυμα
Πίσω από το πρόσωπο της Σταυρούλας, στην πραγματικότητα, υπάρχουν δύο επαγγελματίες με την ίδια αποστολή. Η μία είναι η Σταυρούλα Σπυροπούλου, ψυχολόγος και έμπειρη κοινωνική λειτουργός με μεγάλη εμπειρία στη διαχείριση κρίσεων και την ανάλυση της συμπεριφοράς ανηλίκων. Εκείνη ανέλαβε να κατανοήσει το προφίλ της Λόρας, τις δυσκολίες της μετάβασης από τη Γερμανία στην Ελλάδα και την ψυχολογική πίεση που μπορεί να βίωνε.
Η δεύτερη, που εμφανίστηκε στο βίντεο-μήνυμα, είναι μια νεότερη κοινωνική λειτουργός του Οργανισμού, επίσης με το όνομα Σταυρούλα. Η επιλογή της δεν ήταν τυχαία. Οι ειδικοί γνωρίζουν πως ένας έφηβος σε φυγή μπορεί να απορρίψει εύκολα έναν ενήλικα με εξουσία. Η νεαρή Σταυρούλα φάνταζε πιο οικεία, σχεδόν συνομήλικη. Η φωνή, το βλέμμα και το ήρεμο ύφος της στόχευαν να περάσουν ένα μήνυμα: «Σε καταλαβαίνουμε, δεν είσαι μόνη».
Δείτε το βίντεο με το μήνυμα της Σταυρούλας από το Χαμόγελο, στη Λόρα:
Η δύναμη της μητρικής γλώσσας
Το μήνυμα της Σταυρούλας δεν ήταν απλώς μια προτροπή να επιστρέψει. Ήταν ένα δίγλωσσο μήνυμα, διατυπωμένο τόσο στα ελληνικά όσο και στα γερμανικά. Η Λόρα, που μεγάλωσε στη Γερμανία και ήρθε στην Ελλάδα μόλις τρία χρόνια πριν, είχε δυσκολίες προσαρμογής και επικοινωνίας.
Το να ακούει κάποια να της μιλά στη μητρική της γλώσσα, ήταν ένα ισχυρό μήνυμα ασφάλειας και κατανόησης. Της έδειχνε ότι την αναγνωρίζουν ως άτομο, όχι ως «περιστατικό», και ότι οι άνθρωποι του Οργανισμού μπορούν να τη βοηθήσουν χωρίς να την κρίνουν.
Η Σταυρούλα μέσα από το μήνυμά της μετέφερε ότι η Λόρα δεν είναι μόνη, και ότι η φυγή της δεν ερμηνεύεται ως πράξη ανυπακοής ή σφάλμα, αλλά ως κραυγή για βοήθεια. Της μίλησε για τρόπους επίλυσης των δυσκολιών με τους γονείς ή το σχολείο, δίνοντάς της ένα απλό μήνυμα: «Δεν χρειάζεται να περάσεις όλο αυτό μόνη σου».
Η επιστήμη πίσω από την επικοινωνία
Η ομάδα του Χαμόγελου του Παιδιού δεν περιορίζεται στην αποστολή ενός βίντεο. Οι κοινωνικοί λειτουργοί, όπως η Σταυρούλα, βρίσκονται σε συνεχή επαφή με την οικογένεια της Λόρας στο Ρίο, διερευνώντας το υπόβαθρο της φυγής. Αναζητούν πληροφορίες από τη ζωή της στη Γερμανία, αν υπήρχαν πιέσεις, κακοποίηση ή άλλοι παράγοντες που μπορεί να την ώθησαν σε μια τέτοια απόφαση.
Η Σταυρούλα εκπροσωπεί μια γενιά επαγγελματιών που κατανοούν ότι η κοινωνική εργασία δεν μπορεί να μένει μακριά από την τεχνολογία. Τα social media και τα βίντεο είναι εργαλεία προσέγγισης για μια γενιά που ζει κυρίως στον ψηφιακό κόσμο. Το βίντεο είναι μια «ψηφιακή αγκαλιά»· μια προσπάθεια να δείξουν στην Λόρα ότι την ψάχνουν άνθρωποι, όχι απρόσωπες αρχές.
Η ελπίδα παραμένει ζωντανή
Καθώς οι έρευνες στην περιοχή του Ζωγράφου συνεχίζονται, η Σταυρούλα και η επιστημονική ομάδα του Εθνικού Κέντρου για τις Εξαφανίσεις περιμένουν το θαύμα. Ελπίζουν ότι η Λόρα θα δει το βίντεο, θα αναγνωρίσει τη φωνή, τη γλώσσα, το βλέμμα, και θα κάνει το βήμα να ζητήσει βοήθεια.
Η Σταυρούλα δεν είναι μια δημόσια φιγούρα. Είναι μια επαγγελματίας που τόλμησε να φανεί μπροστά στην κάμερα γιατί ήξερε πως ίσως ήταν η μοναδική ευκαιρία να αγγίξει την Λόρα. Και όλοι εύχονται η επόμενη σκηνή να μην είναι μπροστά σε φακό, αλλά σε ένα ζεστό δωμάτιο, με τη Σταυρούλα να κάθεται πλάι στη Λόρα, βοηθώντας τη να ξαναβρεί τον δρόμο της.
Το μήνυμα του Χαμόγελου για τη Λόρα
«Κάθε εξαφάνιση ανηλίκου προκαλεί ανησυχία. Οι πρώτες ώρες είναι καθοριστικές για την ασφάλεια του παιδιού», υπογραμμίζουν τα στελέχη του Χαμόγελου. Όπως εξήγησε η κοινωνική λειτουργός Σταυρούλα Σπυροπούλου, από την πρώτη στιγμή που δηλώθηκε η εξαφάνιση, στις 8 Ιανουαρίου, ο Οργανισμός κινητοποιήθηκε άμεσα, ενεργοποιώντας το δίκτυο missing children.
Οι γραμμές υποστήριξης του Οργανισμού λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, παρέχοντας δωρεάν και εξειδικευμένη βοήθεια τόσο σε παιδιά όσο και σε οικογένειες. Έμφαση δίνεται στη ευρωπαϊκή γραμμή 116000, βασικό εργαλείο σε κάθε υπόθεση εξαφάνισης.
Στις 11 Ιανουαρίου, ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός Amber Alert μετά από εισαγγελική εντολή, καθώς υπήρχαν σοβαρές ενδείξεις ότι η Λόρα ίσως βρίσκεται σε κίνδυνο. Οργανώθηκε συντονισμός με τις Αρχές και ενημερώθηκε και ο ευρωπαϊκός οργανισμός Missing Children Europe. Πρόσφατα, κινητοποιήθηκε και η ειδική ομάδα «Θανάσης Μακρής» λόγω μαρτυρίας για πιθανή εμφάνιση της Λόρας στου Ζωγράφου.
Γιατί τα παιδιά φεύγουν και πώς μπορούμε να τα φέρουμε πίσω
Οι κοινωνικοί λειτουργοί εξηγούν ότι η φυγή ενός ανηλίκου συνήθως οφείλεται είτε σε προβλήματα στο οικογενειακό περιβάλλον, είτε σε εξωτερικούς κινδύνους – συχνά μέσω διαδικτύου. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η φυγή μοιάζει με λύση, αν και στην πραγματικότητα είναι μια ψευδαίσθηση ασφάλειας.
Η συμβολή των πολιτών είναι σημαντική, αρκεί να γίνεται με σεβασμό στην ιδιωτικότητα του παιδιού. «Μιλάμε για την προσωπική του ιστορία και οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί», τονίζουν οι ειδικοί.
Σε ειδικές περιπτώσεις, υπάρχουν και περιστατικά γονικής αρπαγής ή αρπαγής από τρίτους, όμως αυτά είναι λίγα. Το κύριο μέλημα είναι οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για ένα παιδί μόνο του εκεί έξω.
Το βασικό μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η γνώση για τη γραμμή 116000 και η επαφή με εξειδικευμένους φορείς μπορεί να σώσει ζωές. Η κοινωνική κινητοποίηση δεν είναι πίεση. Είναι φροντίδα. Είναι το χέρι που απλώνεται για να φέρει τη Λόρα πίσω. Και μαζί της, κάθε παιδί που έχει χαθεί από την ασφάλεια.