Η ανίχνευση απαγορευμένου φυτοφαρμάκου σε πατάτες αιγυπτιακής προέλευσης ενεργοποίησε ευρωπαϊκό συναγερμό και αναζωπύρωσε τον προβληματισμό για την ασφάλεια των εισαγόμενων τροφίμων. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για την Ελλάδα, όπου οι εισαγωγές από την Αίγυπτο καταλαμβάνουν σημαντικό μερίδιο της αγοράς.
Στις 24 Φεβρουαρίου 2026, οι αρχές της Κροατίας εντόπισαν κατάλοιπα του φυτοφαρμάκου fenamiphos σε παρτίδα πατάτας προέλευσης Αιγύπτου. Η ειδοποίηση με αριθμό αναφοράς 2026.1508 χαρακτηρίστηκε σοβαρή και αφορούσε έλεγχο στα σύνορα, όπου οι αρχές κατέσχεσαν και απαγόρευσαν τη διακίνηση της αποστολής. Οι πατάτες καταστράφηκαν, χωρίς να αναφερθούν περιστατικά δηλητηρίασης καταναλωτών, ωστόσο οι αρμόδιοι έκριναν το μέτρο αναγκαίο λόγω του υψηλού κινδύνου για τη δημόσια υγεία.
Η fenamiphos ανήκει στα οργανοφωσφορικά φυτοφάρμακα και χρησιμοποιείται ως εντομοκτόνο και νηματωδοκτόνο. Η δράση της βασίζεται στην αναστολή της ακετυλοχολινεστεράσης, ενζύμου που ρυθμίζει τη λειτουργία του νευρικού συστήματος. Αυτή η ιδιότητα την καθιστά αποτελεσματική έναντι παρασίτων, αλλά ταυτόχρονα επικίνδυνη για τα θηλαστικά και τον άνθρωπο. Η έκθεση μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, ναυτία, εμετό, μυϊκές συσπάσεις και αναπνευστικές δυσχέρειες, ενώ σε υψηλές δόσεις ενδέχεται να αποβεί θανατηφόρα. Η ουσία θεωρείται ιδιαίτερα τοξική και έχει απαγορευθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η ανάλυση της συγκεκριμένης παρτίδας κατέδειξε συγκέντρωση 0,027 mg/kg, τιμή που υπερέβαινε τα ισχύοντα όρια. Με βάση το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια καταλοίπων (MRL) για τη fenamiphos έχουν οριστεί στο επίπεδο του ορίου ανίχνευσης (LOD), καθώς η ουσία δεν έχει ανανεωθεί για χρήση εντός της ΕΕ. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν επιτρέπεται ουσιαστικό υπόλειμμα, ενώ το LOD διαμορφώνεται συνήθως στα 0,01 mg/kg.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύει το cibum.gr, η Αίγυπτος κατέχει ισχυρή θέση στην ευρωπαϊκή εφοδιαστική αλυσίδα πατάτας, με υψηλό όγκο εξαγωγών. Η Ελλάδα παρουσιάζει διαχρονικά σημαντική εξάρτηση από τις αιγυπτιακές εισαγωγές, γεγονός που ενισχύει τη σημασία κάθε περιστατικού μη συμμόρφωσης. Παράλληλα, καταγράφονται περιπτώσεις κατά τις οποίες εισαγόμενες πατάτες «βαπτίζονται» ελληνικές, στοιχείο που περιπλέκει την ιχνηλασιμότητα και εντείνει τις ανησυχίες.
Η πρόσφατη κατάσχεση δεν συνεπάγεται ότι το σύνολο των πατατών αιγυπτιακής προέλευσης είναι ακατάλληλο ή επικίνδυνο. Ωστόσο, η αυξημένη εμπορική συγκέντρωση από έναν κυρίαρχο προμηθευτή ενισχύει την ανάγκη για εντατικούς και διαρκείς ελέγχους. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ροές προϊόντων παραμένουν υψηλές, ακόμη και μεμονωμένες παραβάσεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για τη δημόσια υγεία και την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.