Enimerotiko.gr
Υγεία

Τα πολύτιμα μαθήματα από την επιδημία Έμπολα το 2014 και πως θα μας φανούν χρήσιμα στη μάχη για τον κορονοϊό

Την εκτίμηση ότι η παγκόσμια πανδημία του κορωνοϊού είναι πιθανό να έχει λήξει μέχρι τον Ιούνιο έκανε ο Zhong Nanshan, ανώτατος σύμβουλος της κινεζικής κυβέρνησης για ιατρικά θέματα.
Σύμφωνα με τον 83χρονο επιδημιολόγο, ο οποίος είναι διάσημος και στην Κίνα θεωρείται ήρωας για την καθοριστική συμβολή του στην αντιμετώπιση της εξάπλωσης του SARS το 2003, πολλά από κρούσματα που εισάγονται πλέον στην Κίνα είναι ασθενείς χωρίς συμπτώματα ενώ τα ποσοστά επανα-μόλυνσης σε ασθενείς που έχουν αναρρώσει από τον κορωνοϊό είναι χαμηλά.

Η δε ανθρωπότητα έχει ανά τους αιώνες ταλανιστεί από πανδημίες που αφάνισαν κόσμο.

Επιδημία Έμπολα στη Δυτική Αφρική του 2014-2016

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), το ποσοστό θνησιμότητας αυτής της επιδημίας αποκρυσταλλώθηκε στο 50%, εκεί που παλιότερες επιδημίες Έμπολα είχαν κυμανθεί σε επίπεδα θνησιμότητας από 25-90%. Ο έμπολα στοίχισε τη ζωή σε 1.905 ανθρώπους σε έναν χρόνο στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ενώ 844 ασθενείς ανέρρωσαν, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν από τις υγειονομικές αρχές της χώρας.

Η κρίση του 2014-2016 ήταν η μεγαλύτερη και πιο περίπλοκη επιδημία Έμπολα από την ανακάλυψη του ιού το 1976

Σε αυτή την ιστορία υπήρξαν περισσότερα κρούσματα και θάνατοι από όλες τις άλλες επιδημίες Έμπολα συνολικά.

Όταν έληξε ο διεθνής συναγερμός τον Μάρτιο του 2016, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έκανε λόγο για 28.646 κρούσματα και 11.323 νεκρούς, θεωρώντας μάλιστα πως τα νούμερα δεν αντικατόπτριζαν την πραγματικότητα, που ήταν απείρως πιο ζοφερή.

Οι άνθρωποι που ανταποκρίθηκαν σε εκείνη την κρίση και ήρθαν σε επαφή με τα ευάλωτα περιβάλλοντα μάς λένε σήμερα πως η ανθρωπότητα αποκόμισε τέσσερα σπουδαία μαθήματα.

Τι πρέπει να κάνουμε για να προστατεύσουμε τη ζωή μας από τον κορονοϊό

Μάθημα Νο 1: Το πλύσιμο των χεριών σώζει ζωές


Όπως απέδειξε περίτρανα η επιδημία Έμπολα, η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε τόσο μεταδοτικούς ιούς είναι το απλό πλύσιμο των χεριών. Όταν τηρήθηκαν οι κανόνες υγιεινής σε νοσοκομεία, σχολεία και άλλους δημόσιους χώρους, παρατηρήθηκε δραστική μείωση στα κρούσματα Έμπολα στις χώρες που είχαν πληχθεί περισσότερο, όπως η Λιβερία, η Γουινέα και η Σιέρα Λεόνε.

Θα πρέπει να σαπουνίζετε καλά όλα τα σημεία του χεριού και να μην ξεχνάτε τα νύχια, γιατί εκεί κρύβονται αρκετά μικρόβια

Κάθε φορά που θα πλένετε τα χέρια σας να τρίβετε τα δάκτυλα και τις παλάμες με παράλληλες κινήσεις, και όχι για λιγότερο από 1 λεπτό.

Θα πρέπει να πλένουμε τα χέρια μας:

• Πριν και μετά την τουαλέτα
• Πριν και μετά το φαγητό
• Μετά από χειραψίες και χρήση δημόσιων χώρων
• Όταν γυρίζουμε στο σπίτι
• Όταν αγγίζουμε περιοχές του σώματός μας, όπως μαλλιά, μύτη, αφτιά κ.λπ.
• Όταν αγγίζουμε ένα κατοικίδιο ζώο
• Όταν αλλάζουμε πάνα σε μωρό
• Όταν αγγίζουμε τον σκουπιδοτενεκέ
• Πριν και μετά το μαγείρεμα. Μετά το καθάρισμα της σανίδας κοπής κρεάτων ή των σκευών της κουζίνας, τα οποία έχουν έρθει σε επαφή με ακατέργαστες τροφές.

Μάθημα Νο 2: Η ετοιμότητα του υγειονομικού μηχανισμού είναι αποφασιστικής σημασίας

Καθοριστικός παράγοντας για τον περιορισμό της κρίσης του Έμπολα ήταν η γνώση των ανθρώπων που πάλεψαν με τον ιό αλλά και οι πόροι των συστημάτων υγείας. Ήδη από το 2014 έγινε αμέσως σαφές πως υποχρηματοδοτούμενα, υποστελεχωμένα και δυσλειτουργικά δημόσια συστήματα υγείας δεν μπορούν να συγκρατήσουν μια επιδημία.

Στη Λιβερία και τη Σιέρα Λεόνε, δύο χώρες που πλήρωσαν βαρύ τον φόρο του Έμπολα, υπήρξε πραγματική αυτοθυσία ανθρώπων, ντόπιων και ξένων, που έθεσαν σε κίνδυνο τις ζωές τους για το γενικότερο καλό.

Λιβερία και Σιέρα Λεόνε παραμένουν στις φτωχότερες χώρες του πλανήτη, θύματα της αποικιοκρατίας και των εμφυλίων, και χωρίς εξωτερική βοήθεια δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στην κρίση. Πριν καταφτάσουν οι διεθνείς οργανώσεις, η κατάσταση είχε ήδη ξεφύγει από κάθε έννοια ελέγχου.

Η καθυστερημένη μάλιστα απάντηση της διεθνούς κοινότητας και η αποστολή βοήθειας αργότερα απ’ όσο έπρεπε, τόσο σε προμήθειες όσο και ανθρώπινο δυναμικό, οδήγησαν σε πολλούς τραγικούς θανάτους ντόπιων γιατρών και νοσηλευτικού προσωπικού.


Ένα δυσαναπλήρωτο κενό για την κατάσταση του αναπτυσσόμενου κόσμου, που εξασθένισε περαιτέρω την ικανότητα του κρατικού μηχανισμού, σε μια στιγμή μάλιστα που όφειλε να είναι στα πιο δυνατά του.

Το πιο σημαντικό και σωτήριο μέτρο που οι διεθνείς οργανώσεις υγείας εγκαθίδρυσαν στις πληγείσες περιοχές ήταν ο διαχωρισμός των κέντρων υγείας του Έμπολα σε ζώνες επικινδυνότητας και η καραντίνα των κρουσμάτων στις ζώνες υψηλού κινδύνου.

Αυτός ο διαχωρισμός έσωσε τελικά την παρτίδα και μας δείχνει πως η ελεύθερη μετακίνηση του κόσμου σε περιοχές που ο κορονοϊός έχει αγγίξει την «κόκκινη ζώνη» δεν είναι καθόλου καλή ιδέα.

Μάθημα Νο 3: Δεν μπορούμε να βασιζόμαστε μόνο στην ιατρική περίθαλψη

Εμείς οι άνθρωποι δεν είμαστε απλώς συστάδες κυττάρων. Έχουμε συναισθήματα και απόψεις και αυτά διαδραματίζουν κεφαλαιώδη ρόλο στη διαχείριση μια κρίσης, με τον ίδιο τρόπο που το κάνει και η βιολογία.

Κι ενώ η ιατρική φροντίδα είναι αναμφίβολα το αρχιμήδειο σημείο στην περιστολή μιας επιδημίας, πρέπει να τηρούνται και μια σειρά ακόμα από προϋποθέσεις για τον περιορισμό της κρίσης.

Η εμπιστοσύνη στην κοινότητα αποδείχτηκε σημείο καμπής στην επιδημία του Έμπολα, προσυπογράφοντας τελικά τη νίκη του υγειονομικού μηχανισμού. Στις πρώτες φάσεις της επιδημίας το 2014, η παραπληροφόρηση, τα fake news και οι αβάσιμες φήμες έκαναν την κατάσταση ακόμα εκρηκτικότερη. Ρίχνοντας ουσιαστικά στα βράχια κάθε προσπάθεια περιορισμού της κρίσης.

Το πιο δύσκολο έργο όσων πάλεψαν με τον Έμπολα ήταν να πείσουν τα ύποπτα κρούσματα πως το καλύτερο για όλους θα ήταν η απομόνωση και παρακολούθησή τους. Αν τελικά το κρούσμα ήταν θετικό, ξεκινούσε ένας δεύτερος τιτάνιος αγώνας να πειστεί να υποβληθεί σε θεραπεία.


Χωρίς εμπιστοσύνη στους επαγγελματίες της υγείας, τις υγειονομικές αρχές και το ίδιο το σύστημα δημόσιας υγείας το παιχνίδι είναι χαμένο από χέρι. Στην ακόμα πιο πρόσφατη κρίση Έμπολα του Κονγκό το 2018, μια ιστορία που σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας συνεχίζεται ακόμα, η παραπληροφόρηση ήταν και παραμένει το μεγαλύτερο εμπόδιο.

Είναι μάλιστα τόσο διάχυτη η προπαγάνδα που σημαντική μερίδα του κόσμου έφτασε να πιστεύει πως τον Έμπολα τον μεταδίδει το ίδιο το ιατρικό προσωπικό! Αυτή η κρίση, που χαρακτηρίστηκε διαχειρίσιμη στις αρχές του 2020, άλλαξε πορεία μόνο όταν σημαντικοί άνθρωποι και τοπικοί ηγέτες πείστηκαν να μεταδώσουν σωστές, επιστημονικές, πληροφορίες στον λαό. Μόνο τότε τέθηκε υπό έλεγχο ο ιός.

Αυτά δυστυχώς δεν αφορούν μόνο στην Κεντρική και Δυτική Αφρική, καθώς το ίδιο συμβαίνει και στην αναπτυγμένη Δύση με τις τόσες τραγικές διαδόσεις και την παραπληροφόρηση για τον κορονοϊό.

Μάθημα Νο 4: Πρέπει να δράσουμε νωρίς και να δράσουμε από κοινού

Το σημαντικότερο αναμφίβολα μάθημα που αποκομίσαμε από τον Έμπολα είναι πως μια επιδημία, μια πανδημία εν προκειμένω, περιορίζεται μόνο όταν κυβερνήσεις, ΟΗΕ, διεθνείς φορείς και εθελοντικές ομάδες βοήθειας συντονίζονται ώστε να ανταποκριθούν αστραπιαία και αποτελεσματικά.

Ο ιός δεν γνωρίζει εξάλλου σύνορα ούτε κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο. Θυμάστε τι συνέβη όταν ο Έμπολα βγήκε από την Αφρική και έπληξε, μεμονωμένα ευτυχώς, ανθρώπους σε Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία και ΗΠΑ. Ο Έμπολα δεν ήταν τώρα θέμα της Αφρικής, αλλά οικουμενικό.

Ο κορονοϊός είναι πλέον παγκόσμιο πρόβλημα και θα χρειαστεί παγκόσμια δράση. Τα μαθήματα από τον Έμπολα είναι όλα εδώ, στη διακριτική μας ευχέρεια, να τα θυμηθούμε και να επιστρατεύσουμε τις καλές πρακτικές που μάθαμε.

Και όπως φάνηκε περίτρανα στην κρίση του Έμπολα, ένα δυσλειτουργικό και αναξιόπιστο σύστημα υγείας δεν μπορεί να περιορίσει μια επιδημία…

Ακολουθήστε τις ειδήσεις του Enimerotiko.gr στο Google News