Η Χαριτίνη Καρόλου υπήρξε μία από τις πιο κομψές και χαρακτηριστικές παρουσίες του ελληνικού θεάτρου, κινηματογράφου και τηλεόρασης. Η πρόσφατη απώλειά της επανέφερε στο προσκήνιο μια διαδρομή γεμάτη αξιοσημείωτους ρόλους, τολμηρές επιλογές και έντονο καλλιτεχνικό αποτύπωμα.
Μια αθόρυβη απώλεια για τον καλλιτεχνικό χώρο
Η Χαριτίνη Καρόλου έφυγε πρόσφατα από τη ζωή αθόρυβα, αφήνοντας πίσω της μια πορεία που σημάδεψε διαφορετικές όψεις της ελληνικής υποκριτικής. Το κοινό τη γνώρισε μέσα από ιδιαίτερες κινηματογραφικές εμφανίσεις, αλλά και από σημαντικές παρουσίες στο θέατρο και στην τηλεόραση.
Η ηθοποιός ξεχώρισε για τη φινέτσα, το παράστημα και την εκφραστικότητά της. Στις ταινίες που γύρισε κυρίως από το 1967 έως το 1972, δημιούργησε την εικόνα μιας ηθοποιού με έντονη γοητεία και ευρωπαϊκή αύρα. Πολλοί φίλοι του ελληνικού κινηματογράφου εξακολουθούν να τη θεωρούν μία από τις πιο ερωτικές παρουσίες της εποχής της.
Η ίδια διέθετε χαρακτηριστικά που θύμιζαν διεθνή σταρ, ενώ, όπως είχε αναφέρει σε συνεντεύξεις της, υπήρξε και πρόταση για καριέρα στο εξωτερικό. Ωστόσο, η Χαριτίνη Καρόλου δεν ακολούθησε αυτή τη διαδρομή, είτε επειδή δεν το επιδίωξε είτε επειδή τη συγκράτησε ο φόβος.
Οι σπουδές και τα πρώτα βήματα στον κινηματογράφο
Η Χαριτίνη Καρόλου δεν μπήκε τυχαία στον χώρο της υποκριτικής. Σπούδασε κοντά στον Δημήτρη Ροντήρη, αλλά και στη δραματική σχολή του Ωδείου Αθηνών, αποκτώντας γερά θεμέλια σε κλασικό ρεπερτόριο και αρχαία τραγωδία.
Πολύ νέα έπαιξε σε σημαντικούς ρόλους, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Μετά τα 25 της χρόνια διέθετε ήδη την εμπειρία και την κατάρτιση μιας ολοκληρωμένης ηθοποιού, ικανής να σταθεί με άνεση στο ελεύθερο θέατρο και στον κινηματογράφο.
Στη μεγάλη οθόνη εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα 22 της, ως Χάρις Καρόλου, στην ταινία του Γρηγόρη Γρηγορίου «Αδελφός Άννα» το 1963, δίπλα στον Πέτρο Φυσσούν και την Ξένια Καλογεροπούλου. Το 1967 αποτέλεσε χρονιά-σταθμό, καθώς συμμετείχε σε τρεις ταινίες, ανάμεσά τους και στο κλασικό «γούεστερν» του Νίκου Φώσκολου «Οι Σφαίρες Δεν Γυρίζουν Πίσω».
Οι «Ερασταί του Μεσαίου Τοίχου» και ένας καθοριστικός ρόλος
Την ίδια χρονιά, η Χαριτίνη Καρόλου πρωταγωνίστησε στην ταινία «Οι Ερασταί του Μεσαίου Τοίχου», σε σκηνοθεσία Στέλιου Τζάκσον και Νίκου Οικονόμου. Οι δύο δημιουργοί διασκεύασαν για το σινεμά το βιβλίο «Ο Μεσαίος Τοίχος» του Παντελή Καλιότσου, που είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Φέξης το 1964.
Το έργο είχε ήδη προκαλέσει αίσθηση στη δεκαετία του ’60, καθώς είχε δημοσιευθεί σε συνέχειες στο περιοδικό «Ο Ταχυδρόμος» και είχε μεταδοθεί από το ραδιόφωνο. Στο βιβλίο και στην ταινία, ένας βασανισμένος συγγραφέας, τον οποίο υποδύεται ο Άγγελος Αντωνόπουλος, αναζητά απομόνωση σε μια επαρχιακή κωμόπολη, το Κερουμπίνο.
Εκεί γνωρίζει τη γυναίκα του διπλανού σπιτιού, από την οποία τον χωρίζει ο μεσαίος τοίχος. Η ηρωίδα, που υποδύεται η Χαριτίνη Καρόλου, εμφανίζεται με ελευθεριακή στάση απέναντι στους άνδρες και τελικά γίνεται στόχος ενός βίαιου περιβάλλοντος.
Τα λόγια που σφράγισαν την ταινία
Στο φινάλε της ταινίας, μέσα σε ένα φανταστικό δικαστήριο, ακούγεται η φωνή του αόρατου εισαγγελέα να λέει:
«Λυτρώθηκε. Εξομολογούμαι τη συγκίνησή μου γι’ αυτόν τον άξιο άνθρωπο, τη Μαρία. Υπήρχε αγάπη μέσα της. Είναι μια παρηγοριά να διαπιστώνεις ότι τουλάχιστον η Γυναίκα διαφυλάσσει μέσα της τα στοιχεία τού Ανθρώπου. Τη φαντάζομαι τη Μαρία να γυρίζει εδώ κι εκεί μ’ ένα φορτίο στοργής και να μην βρίσκει τον άνδρα που θα δεχθεί το φορτίο της – ενώ όλοι έχουν ανάγκη απ’ αυτό το φορτίο. Ωστόσο, όμως, κάθε Μαρία με τη θυσία της γίνεται εμπόδιο της τρέλας. Σ’ αυτή τη δίκη είδα μια περιφρόνηση προς τη γυναίκα. Είτε αγαπημένη είναι είτε μητέρα».
Στο βιβλίο του Παντελή Καλιότσου, το αντίστοιχο απόσπασμα διατυπώνεται ως εξής:
«Εξομολογούμαι τη συγκίνησή μου γι’ αυτόν τον άξιον άνθρωπο, τη Μαρία Ρεντίνα. Είναι μια παρηγοριά να διαπιστώνεις ότι τουλάχιστον η Γυναίκα διαφυλάσσει μέσα της τα στοιχεία τού Ανθρώπου, αυτά που αρχικά έβαλε μέσα μας ο Θεός. Αυτό το παρατηρώ πολύ συχνά. Σ’ αυτή τη δίκη είδα μια περιφρόνηση προς τη Γυναίκα, είτε μητέρα είναι, είτε αγαπημένη, είτε και μόνον όργανο ηδονής. Και όμως αυτή είναι που ξέρει πάντα τι θα πει Αγάπη, που μένει αναλλοίωτος Άνθρωπος. Αυτή μόνο προσφέρει και θυσιάζεται. Τη φαντάζομαι τη Μαρία να γυρίζει εδώ κι εκεί μ’ ένα φορτίο στοργής και να μη βρίσκει τον άνδρα που θα δεχθεί το φορτίο της, ενώ όλοι οι άνδρες έχουν ανάγκη απ’ αυτό το φορτίο. Ωστόσο όμως κάθε Μαρία με τη θυσία της, γίνεται εμπόδιο της τρέλας».
Η λογοκρισία, οι περικοπές και ο Σούλης Γεωργιάδης
Η ταινία «Οι Ερασταί του Μεσαίου Τοίχου» επιχείρησε να μεταφέρει ένα λογοτεχνικό έργο με κοινωνικές και φιλοσοφικές διαστάσεις στη μεγάλη οθόνη. Παρά τα προβλήματα ρυθμού, ανέδειξε ενδιαφέροντα στοιχεία γύρω από τη θέση της γυναίκας σε ένα εχθρικό περιβάλλον, ενώ η μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου και τα γυρίσματα κοντά στη θάλασσα ενίσχυσαν την ατμόσφαιρα.
Η Χαριτίνη Καρόλου γέμισε την οθόνη με την παρουσία της, δίνοντας στην ηρωίδα σώμα, ένταση και εσωτερικότητα. Η ταινία προβλήθηκε στις αρχές του 1968 ως «η πρώτη αληθινού ερωτισμού ελληνική ταινία», αλλά αντιμετώπισε τη λογοκρισία της εποχής.
Από τα 110 λεπτά, η διάρκεια περιορίστηκε στα 87, ενώ οι εισπράξεις υπήρξαν χαμηλές. Η ταινία έκοψε 41.958 εισιτήρια και κατέλαβε την 77η θέση ανάμεσα στις 99 ταινίες της σεζόν 1967-68. Στα γυρίσματα, η Χαριτίνη Καρόλου γνώρισε τον μετέπειτα σύζυγό της, τον παραγωγό και σκηνοθέτη Σούλη Γεωργιάδη.
Από τις «Ζαβολιές» έως την «Ανταρσία των 10»
Το 1969, η Χαριτίνη Καρόλου συμμετείχε στις «Ζαβολιές» του Τρέντυ Ρουμανά, δίπλα στους Άλκη Γιαννακά, Κώστα Καρρά και Κατερίνα Χέλμη. Η ταινία ξεχώρισε και για τους τίτλους αρχής της, με τρυκ του Παύλου Πισσάνου και σέικ μουσική συνοδεία.
Ο Τρέντυ Ρουμανάς είχε ήδη σκηνοθετήσει την πολεμική ταινία «Επιχείρησις “Δούρειος Ίππος”» το 1966, με μουσική του Μάνου Λοΐζου, όπου συμμετείχε επίσης η Χαριτίνη Καρόλου. Στις «Ζαβολιές» ακούστηκε το τραγούδι «Καράβια αλήτες» του Μάνου Λοΐζου, σε στίχους Φώντα Λάδη, με τη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου.
Στην ταινία αυτή, η ηθοποιός υποδύθηκε για πρώτη φορά μια αστή γυναίκα, που κινείται σε χώρους υψηλής κοινωνίας και διοργανώνει πάρτι. Το 1970, στην ταινία «Η Ανταρσία των 10» του Ερρίκου Ανδρέου, υποδύθηκε τη χήρα καπετάνιου σε ποντοπόρο πλοίο, μέσα σε έναν απομονωμένο και ανδροκρατούμενο χώρο.
Οι ρόλοι που ανέδειξαν το στιλ της
Το 1970, στις «Όμορφες Μέρες» του Κώστα Ασημακόπουλου, με μουσικές και τραγούδια του Γιάννη Σπανού, η Χαριτίνη Καρόλου υποδύθηκε τη γραμματέα και φίλη της πλούσιας αλλά ασθενούς ηρωίδας της Αλεξάνδρας Λαδικού, η οποία φτάνει στην Πάτμο για να περάσει εκεί την τελευταία φάση της ζωής της.
Το 1971, στην «Αεροσυνοδό» του Σούλη Γεωργιάδη, με μουσική του Γιώργου Θεοδοσιάδη, ενσάρκωσε μια φινετσάτη αεροσυνοδό της Ολυμπιακής. Στη Ρώμη γνωρίζει έναν Έλληνα εφοπλιστή, τον οποίο υποδύεται ο Φαίδων Γεωργίτσης, χωρίς κανείς από τους δύο να αποκαλύπτει εξαρχής την πραγματική του ταυτότητα.
Την ίδια χρονιά, ο Γιάννης Δαλιανίδης της έδωσε έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους ρόλους της κινηματογραφικής της πορείας στους «Αμαρτωλούς». Ως Μάρθα Νίκογλου, μια επηρμένη αστή που επιλέγει αντί να την επιλέγουν, η Χαριτίνη Καρόλου απέδωσε με μαεστρία τη σιγουριά, την αυθάδεια και την κοινωνική της θέση.
Το «Κρυφό Σπίτι της Αγγέλας» και η τηλεοπτική αναγνώριση
Το 1972, η Χαριτίνη Καρόλου πρωταγωνίστησε στην ταινία «Το Κρυφό Σπίτι της Αγγέλας» του Ελληνοαμερικανού Τζαν Κρίστιαν. Η ταινία έμεινε έντονα στη μνήμη όσων την παρακολούθησαν στις αίθουσες, καθώς παρουσίαζε μια πολυτελή κατοικία όπου άνθρωποι της υψηλής κοινωνίας αναζητούσαν ερωτική συντροφιά.
Η ηθοποιός υποδύθηκε την Αγγέλα, μια σκληρή προαγωγό που κινείται ανάμεσα στον υπόκοσμο και την μπουρζουαζία, εκμεταλλεύεται και εκβιάζει ακόμη και ανήλικες. Στην ταινία ακούγεται στους τίτλους αρχής το τραγούδι «Είμαστε εμείς» των Blue Birds, με τον στίχο «Τα παιδιά που ’χουν μαλλιά μακριά και σακάκια και φλόγα στην καρδιά».
Η υπόθεση περιλαμβάνει και ένα κύκλωμα εκβιασμού, με κρυφές φωτογραφίες μέσα στο «σπίτι». Όταν ένας μεγαλογιατρός λέει «Αυτό είναι εκβιασμός», ο χαρακτήρας του Μιχάλη Μαραγκάκη απαντά: «ε, δεν μπορούμε να κάνουμε όλοι εγχειρήσεις».
Η πορεία στην τηλεόραση και οι σειρές που ξεχώρισαν
Την ίδια περίοδο, η Χαριτίνη Καρόλου ανέπτυξε έντονη τηλεοπτική δραστηριότητα. Πρωταγωνίστησε στο δικαστικό σίριαλ του Θάνου Σαντά «Κεκλεισμένων των Θυρών», που προβλήθηκε από το 1972 έως το 1975, καθώς και στο δραματικό «Μαρίνα Αυγέρη» το 1973, δίπλα στην Τζένη Καρέζη και τον Κώστα Καζάκο.
Την ίδια περίοδο εμφανίστηκε στο εξώφυλλο του περιοδικού «Ραδιοτηλεόρασις», στο τεύχος #169, που κυκλοφόρησε από 6 έως 12 Μαΐου 1973.
Στα πρώτα χρόνια της μεταπολίτευσης, όταν ο ελληνικός κινηματογράφος βρισκόταν σε κρίση, η τηλεόραση και το θέατρο απορρόφησαν μεγάλο μέρος των δραστηριοτήτων των ηθοποιών. Η Χαριτίνη Καρόλου εμφανίστηκε στις «Αληθινές Ιστορίες», στη «Μενεξεδένια Πολιτεία» του Κώστα Φέρρη το 1975, στη «Λέσχη Μυστηρίου» του Σούλη Γεωργιάδη το 1976-77 και στις «Υποψίες» της ΕΡΤ το 1977, σε σενάριο Γιάννη Μαρή.
Η μακρά θεατρική διαδρομή
Παρότι ο κινηματογράφος και η τηλεόραση ανέδειξαν την εικόνα της στο ευρύ κοινό, το θέατρο αποτέλεσε τον πιο εκτεταμένο άξονα της καλλιτεχνικής της πορείας. Η Χαριτίνη Καρόλου εμφανίστηκε στη σκηνή από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 έως τα τελευταία χρόνια, αν και με μεγάλο κενό στην ύστερη φάση της.
Το 1972 συμμετείχε στην κωμωδία «Από την Αθήνα με Αγάπη» των Ασημάκη Γιαλαμά και Κώστα Πρετεντέρη, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Μαλαβέτα, στο Θέατρον Ρουαγιάλ, με τον θίασο των Γιάννη Γκιωνάκη, Νίκου Ρίζου, Γιάννη Μιχαλόπουλου, Καίτης Παπανίκα και Γιώργου Μούτσιου.
Τη σεζόν 1972-1973 έπαιξε στη ρομαντική δραματική κομεντί «Η Θεατρίνα» του W. Somerset Maugham, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Παπαμιχαήλ και μετάφραση Μάριου Πλωρίτη, με τον θίασο Αλίκης Βουγιουκλάκη και Δημήτρη Παπαμιχαήλ στο Θέατρον Αλίκη.
Από την Αλίκη Βουγιουκλάκη έως το τελευταίο χειροκρότημα
Η συνεργασία της με την Αλίκη Βουγιουκλάκη συνεχίστηκε και στον κινηματογράφο, στην ταινία «Πονηρό Θηλυκό… Κατεργάρα Γυναίκα!» το 1980, σε σκηνοθεσία Κώστα Καραγιάννη. Η ταινία αποτέλεσε την κινηματογραφική διασκευή της «Θεατρίνας» και σηματοδότησε την επιστροφή της Αλίκης Βουγιουκλάκη στη μεγάλη οθόνη έπειτα από επτά χρόνια. Για τη Χαριτίνη Καρόλου, ο ρόλος της Μόνικας αποτέλεσε σημαντική προσωπική επιτυχία.
Η ηθοποιός εμφανίστηκε επίσης στον «Αφελή» του Δημήτρη Ψαθά το 1973, στις «Ανάλαφρες τον Αύγουστο» της Denise Bonal τη σεζόν 1976-77, στη «Μια Όμορφη Κυριακή του Σεπτέμβρη» του Ugo Betti, στους «Ερωτιάρηδες» το 1980, στην «Πέπσι» το 1984 και στο «Μη Λες Ψέμματα» τη σεζόν 1984-85.
Η τελευταία σκηνική της εμφάνιση πραγματοποιήθηκε στο έργο του Jean Genet «Το Μπαλκόνι», σε σκηνοθεσία Γιώργου Λιβανού, στο Studio Κυψέλης, τον Μάρτιο του 2023.
